شناسایی و اندازه گیری آلودگی های گازی زیست محیطی

Gas detection and measurement of environmental pollution

پایش محیط زیست، شناسایی و اندازه گیری آلودگی های محیطی مبنای تصمیم گیری در مدیریت زیست محیطی است.

با توجه به اینکه در روش های معمول و رایج اندازه گیری و نمونه برداری و انجام طیف سنجی از نمونه‌ها به منظور محاسبه غلظت آلاینده‌ها، فرایند نمونه‌برداری از محل خاصی صورت می‌گیرد، نمی‌توان ناحیه وسیعی از اتمسفر را به طور هم زمان و پیوسته مورد بررسی قرار داد.

پیشرفت‌های اخیر در زمینه ساخت و بهبود سامانه های اپتیکی – لیزری منجر به ظهور شاخه علمی دورسنجی اپتیکی شده و کاربردهای گوناگونی در صنایع مختلف به ویژه صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، پالایشگاه‌ها، حفاظت از محیط زیست، ریز گردها و نقشه برداری شده است.

از مهمترین ویژگی این سامانه دورسنجی اپتیکی – لیزری، اندازه گیری همزمان و پیوسته چند نوع آلاینده بدون نیاز به نمونه گیری، با دقت و حساسیت بالا در حدود PPM و PPT است. از این رو اجرای اندازه گیری اپتیکی در پروژه های نفت و گاز می‌تواند زمینه توسعه این شاخه علمی و بهره مندی از این فناوری در زمینه کاهش و کنترل آلاینده ها در سطح کشور و به ویژه در منطقه ویژه صنعتی عسلویه و تحت تاثیر ریزگردها را فراهم آورد.

هرچند دقت و سرعت اندازه گیری در روش اپتیکی بسیار بالاست اما به دلیل قیمت تمام شده اجرای آن، روش کلاسیک اندازه گیری که موسوم به ” کروماتوگرافی ” می باشد نیز برای این مهم وجود دارد که با توجه به قیمت مناسب اجرای آن مورد استقبال صنایع واقع گردیده است.

کروماتوگرافی

واژه ­ی کروماتوگرافی امروزه به دسته‌ ای از روش‌ ها اطلاق می‌ شود که در آن ­ها جداسازی بر اساس تمایل نسبی هر جزء به فاز ساکن است. گونه‌ ای که تمایل بیشتری به فاز متحرک دارد، با سرعت بیشتری حرکت ‌می‌ کند و بالعکس گونه‌ ای که به فاز ساکن تمایل بیشتری دارد، با سرعت کمتری در طول ستون حرکت می‌ کند. با روش­ های کروماتوگرافی می‌ توان جداسازی‌ هایی را که به روش‌ های دیگر خیلی مشکل می‌ باشند، انجام داد. زیرا اختلافات جزئی موجود در رفتار جزئی اجسام در جریان عبور آن­ ها از یک سیستم کروماتوگرافی چندین برابر می‌ شود‌. هر قدر این اختلاف بیشتر شود، قدرت جداسازی مواد بیشتر و برای انجام جداسازی مواد نیاز کمتری به وجود اختلافات دیگر خواهد بود. مزیت کروماتوگرافی نسبت به ستون تقطیر این است که نسبتاً آسان می‌ توان به آن دست یافت. با وجود اینکه ممکن است چندین روز طول بکشد تا یک ستون تقطیر به حداکثر بازده خود برسد، ولی یک جداسازی مواد کروماتوگرافی می‌ تواند در عرض چند دقیقه یا چند ساعت انجام گیرد. یکی از مزایای برجسته ­ی روش‌ های کروماتوگرافی این است که آن­ ها آرام هستند. به این معنی که احتمال تجزیه ­ی مواد جداشونده به وسیله این روش‌ ها در مقایسه با سایر روش‌ ها کمتر است. مزیت دیگر روش‌ های کروماتوگرافی در این است که تنها مقدار بسیار کمی از مخلوط برای تجزیه لازم است، به همین دلیل روش‌ های تجزیه‌ ای مربوط به جداسازی مواد کروماتوگرافی می‌ توانند در مقیاس میکرو و نیمه میکرو انجام گیرند. روش‌ های کروماتوگرافی ساده، سریع و وسایل مورد لزوم آن ­ها ارزان هستند. مخلوط‌ های پیچیده را می‌ت وان نسبتا به آسانی به وسیله این روش‌ ها بدست آورد.

کروماتوگرافی گازی (GC)

یکی از روش‌ های کروماتوگرافی است که برای بررسی و جداسازی مواد فرار بدون تجزیه ‏شدن آن ‏ها، به کار می‏رود. در کروماتوگرافی گازی، فاز گازی یک فاز بی اثر (هلیوم، نیتروژن، آرگون و دی­اکسیدکربن است) و به فاز متحرک گاز حامل نیز می ­گویند. فاز ساکن یک جسم جامد جاذب و یا لایه نازکی از یک مایع غیر فرار است که به دیواره ­ی داخلی ستون یا به صورت پوششی روی سطح گلوله ­های شیشه­ ای یا فلزی قرار داده شده است. در صورتی ­که فاز ساکن جسم جامد جاذب باشد، اصطلاحا کروماتوگرافی گازی گویند و اگر فاز ساکن مایع غیر فرار باشد، آن را کروماتوگرافی گاز مایع گویند. اما هر دو به کروماتوگرافی گازی معروف هستند. در کروماتوگرافی گازی، جداسازی اجزای یک مخلوط متناسب با میزان توزیع اجزای تشکیل ­دهنده ­ی مخلوط بین فاز متحرک گازی و فاز ساکن جامد یا مایع صورت می ­گیرد. در این روش گاز حامل مخلوط را درون ستون حرکت می­ دهد و در حالت تعادل اجزای تشکیل ­دهنده ­ی مخلوط بین دو فاز (گاز-مایع) توزیع می­ شوند. بنابراین، فاز متحرک اجزای تشکیل­ دهنده ­ی نمونه را به طرف بیرون ستون حرکت می­ دهد و هر مولکولی که با ارتباط سست ‏تر جذب ستون شده است، زودتر و جزیی که قدرت جذب بیشتری با ستون دارد، دیرتر از ستون خارج می ­شوند و بدین ­ترتیب اجزای مخلوط از یکدیگر جدا می ­شوند. به طور کلی، کروماتوگرافی گازی برای جداسازی و شناسایی اجزای تشکیل­ دهنده ­ی یک مخلوط و تجزیه­ ی کمی آن­ ها نیز کاربرد دارد.

انواع آشکارسازهای موجود در کروماتوگرافی گازی:

• یونش شعله­ای (FID): جهت شناسایی کمی و کیفی هیدروکربن­های سبک و سنگین (در حد ppm) و غلظت­های پائین CO و CO₂
• هدایت حرارتی (TCD): جهت شناسایی کمی و کیفی ترکیبات گازی معدنی غیرخورنده مانند O₂ و N₂
• الکترون گیر (ECD): این دتکتور برای آنالیز ترکیبات هالوژن­دار از حساسیت بسیار بالایی برخوردار می­باشد.
• نیتروژن- فسفر (NPD): جهت آنالیز ترکیبات نیتروژن­دار و فسفردار

کروماتوگرافی گازی با طیف ­سنجی جرمی (GC-MS)

دستگاه GC-Mass مشابه دستگاه GC است، تنها تفاوت آن با GC معمولی این است که در این دستگاه دتکتور مربوطه دتکتور Mass است. کارایی این دستگاه جهت شناسایی ترکیبات آلی و آلی فلزی است که قابلیت جداسازی در کروماتوگرافی گازی را داشته باشند. این دستگاه دارای متعلقاتی همچون Head-Space بوده که جهت آنالیز ترکیبات فرار آلی از آن استفاده می­ گردد. دستگاه GC-MS از دو قسمت GC (گاز کروماتوگرافی) و MS (طیف سنجی جرمی) تشکیل شده است. در این دستگاه GC و Mass از هم جدا نمی­ باشند و وارد کردن نمونه به دستگاه Mass از طریق GC می­ باشد. در این روش، اجزای مختلف اسانس یا نمونه­ های فرار با نقطه­ی جوش پایین جداسازی می­ شود. طیف­ سنجی جرمی به عنوان آشکارساز امکان شناسایی پیک­ های کروماتوگرام گازی را میسر می­ سازد. از مقایسه ­ی الگوهای شکست پیوندها و طیف جرمی اسانس با طیف جرمی موجود در کتابخانه­ ی دستگاه، ساختار ترکیب مجهول را می­ توان تعیین نمود. کاربردهای این روش عبارتند از:

• اندازه‌ گیری و شناسایی ترکیبات آلی و آلی فلزی
• شناسایی کیفی داروهای فرآوری مواد معدنی، داروها، مواد آلی فلزی
• شناسایی و اندازه‌ گیری سموم در محیط زیست

کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)

کروماتوگرافی مایع یکی از انواع کروماتوگرافی است که فاز متحرک در آن مایع است. کروماتوگرافی گازی نیز روش دیگری است که در آن فاز متحرک گاز است. اگر فاز متحرک گاز و فاز ساکن مایع باشد، روش را کروماتوگرافی گاز- مایع می‌نامند. روش‌های کروماتوگرافی گاز- جامد، مایع- مایع و مایع- جامد نیز وجود دارند. کروماتوگرام، نموداری از پاسخ آشکارساز بر حسب زمان، حجم فاز متحرک یا فاصله است. اطلاعات مفیدی نظیر میزان پیچیدگی نمونه، تعداد اجزای موجود در نمونه، مشخصات کیفی اجزای نمونه، درک کمی از درصد گونه‌ها موجود در نمونه و مشخصه‌های کارایی ستون، به سادگی از کروماتوگرام قابل حصول هستند. در HPLC اغلب از ستون‌های پر شده با ذرات ریز فاز ساکن استفاده می‌شود. به همین علت سطح بیشتری از فاز ساکن در ستون در معرض اجزاء نمونه قرار می‌گیرد و در نتیجه راندمان جداسازی در این روش بیشتر از سایر روش‌ های کروماتوگرافی است. در سیستم HPLC با استفاده از یک سوزن مخصوص وارد پیش ستون مربوطه می‌شود. هم‌ زمان از یک حلال مخصوص جهت ترکیب شدن با نمونه استفاده می‌شود. سپس نمونه با حلال مورد نظر ترکیب شده و وارد ستون مربوطه می شود و بر اساس میزان قطبیت حلال و ترکیب از یکدیگر جدا می‌شوند. همچنین نمونه بر اساس زمان بازداری از یکدیگر تفکیک می‌شوند.

در دستگاه HPLC سیستم پیچیده تری نسبت به دیگر روش­های کروماتوگرافی وجود دارد. اغلب از ستون‌های پر شده با ذرات ریز فاز ساکن استفاده می‌شود. به همین علت سطح بیشتری از فاز ساکن در ستون، در معرض اجزاء نمونه قرار می‌گیرد و در نتیجه راندمان جداسازی در این روش بالا است. این روش برخلاف روش GC و GC-MS برای نمونه های غیر فرار کاربرد دارد.

کاربردهای کروماتوگرافی مایع عبارتند از:

• امکان شناسایی همزمان چندین عنصر
• امکان شناسایی و سنجش بیش از 70 عنصر در مقیاس ppt به صورت کیفی و نیمه کمی
• حذف کامل گونه­های تداخلی چند اتمی با استفاده از تکنولوژی DRC
• قابلیت آنالیز ایزوتوپی عناصر
• آنالیز نمونه های خاک، آب، مواد شیمیایی، نمونه های بیولوژیکی و باستانی، فلزات، نیمه رساناها و … در مقادیر بسیار اندک
• آنالیز نمونه های مجهول به روش آنالیز نیمه کمی

انواع آشکارسازها:

• آشکارساز فرابنفش- مرئی: یکی از پرکاربردترین انواع آشکارسازها بوده که برای اجسامی که در ناحیه­ ی فرابنفش- مرئی جذب داشته باشند، مورد استفاده قرار می­گیرد. در این آشکارساز با استفاده از تفاوت میزان جذب نمونه با منبع نوری اولیه و در نهایت با استفاده از قانون بیر لامبرت غلظت نمونه اندازه ­گیری می­شود. در مواردی که از این آشکارساز استفاده می­شود، انتخاب طول موج مناسب یکی از مواردی است که می­ بایست مد نظر قرار بگیرد. در طول موج انتخابی، نباید مزاحم ­های موجود در نمونه و همچنین حلال جذب داشته باشند.
• آشکارساز ضریب شکست: اساس کار این آشکارساز بر مبنای تغییراتی است که در ضریب شکست سیستم حلال به تنهایی و سیستم حلال همراه با نمونه، ایجاد می­شود. پاسخ این آشکارساز به حرارت وابسته بوده و به همین دلیل معمولاً به ندرت از آن استفاده می­شود.
• آشکارساز فلورسانس: این آشکارساز از آشکارساز فرابنفش- مرئی حساس­تر است، ولی ترکیبات کمی موجودند که خاصیت فلورسانس داشته باشند. بنابراین کاربرد این آشکارساز نیز محدود است.
• آشکارساز الکتروشیمیایی: عملکرد این نوع آشکارساز بر پایه­ی واکنش­های اکسیداسیون و احیا می­باشد و شامل روش­های آمپرومتری، پلاروگرافی، کلون­سنجی و هدایت‌سنجی می­باشد.
• آشکارساز طیف­ سنج جرمی: امروزه، این آشکارساز به دلیل مزایای متعددی که دارد، به طور وسیعی مورد استفاده قرار می گیرد. از جمله مزایای آن می توان به حد تشخیص بسیار پایین، حساسیت و گزینش پذیری بالا و امکان بررسی نمونه در حضور مزاحم های شیمیایی اشاره کرد.

انتخاب بهترین روش کروماتوگرافی

انتخاب نوع روش کروماتوگرافی به جز در موارد واضح (مانند کروماتوگرافی گازی در جداسازی مواد گازها) عموما تجربی است. زیرا هنوز هیچ راهی جهت پیش­بینی بهترین روش برای جداسازی مواد، مگر در چند مورد ساده وجود ندارد. در ابتدا روش‌های ساده‌تر مانند کروماتوگرافی کاغذی و لایه نازک امتحان می‌شوند. زیرا این روش‌ها در صورتی که مستقیما قادر به جداسازی مواد نباشند، نوع سیستم کروماتوگرافی را که جداسازی مواد به وسیله آن باید صورت بگیرد، مشخص می‌کنند. آنگاه در صورت لزوم از روش‌های پیچیده‌تر استفاده می‌شود. در جداسازی‌ های مشکل زمانی­که که روش‌ های ساده فاقد کارایی لازم هستند، روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) می تواند جوابگو باشد.

• تفاوت HPLC با GC
• 1- چون اغلب مواد آلی ناپایدار و کم فرار هستند، برای کار با GC باید آن­ها را به مشتقات فرار تبدیل کرد که ایجاد مشتقات فرار و باقی ماندن جزیی از مشتق­ساز ایجاد پیک­هایی می­کند که نتایج آزمایش را مختل می­سازد، حال آنکه جداسازی این گونه مواد با HPLC به آسانی امکان­پذیر است.
• 2- دو فاز ثابت و متحرک در HPLC به طور رقابتی عمل می­کنند و جداسازی به وسیله­ی دو فاز انجام می­شود، در صورتی که در GC یک فاز یعنی فاز ثابت عمل جداسازی را انجام می­دهد.
• 3- یکی از مزایای HPLC وجود شناساگردهای آن است که برای هر دسته از ترکیبات شناساگرهای انتخابی ویژه وجود دارد که این تنوع شناساگرها از مزایای HPLC است. در صورتی­که در GC شناساگرها محدودتر می­باشد.
• 4- مدت آنالیز در HPLC فوق­العاده اندک است، آنالیز ترکیبات آلی ناپایدار و کم فرار مواد خوراکی، شیمیایی دارویی توسط HPLC امکان­پذیر است.
• 5- مواد بسیار قطبی را با GC نمی­توان آنالیز کرد در صورتی­که با HPLC می­شود.
• 6- در HPLC به سبب دو فاز رقابتی پیک ها معمولا به صورت متقارن هستند، در صورتی­که در GC اغلب پیک­ها به صورت نامتقارن هستند و محاسبه­ی مساحت زیر منحنی یا AUC با اشکال و خطا است. ولی در HPLC به سبب وجود تقارن محاسبه AUC دقیق انجام می­شود.
• 7- وجود آب در نمونه­های آزمایش در HPLC اشکال ایجاد نمی­کند، در صورتی­که در GC وجود اندک آب سبب تخریب آشکارساز می­شود.
• 8- وجود آب در شبکه­ی کریستالی، وجود مولکول­های هیدروژن آب در HPLC قابل تشخیص، ولی در GC قابل ارزیابی نیست.
• 9- وجود ناخالصی­ها به ویژه ناخالصی­های بسیار قطبی و یا با وزن مولکولی بالا در HPLC قابل تشخیص، ولی در GC قابل تشخیص نیست.

روش اجرا:

از گاز کروماتوگرافی ( GC ) برای شناسایی و تعیین مقدار انجام می شود. در گاز کروماتوگرافی ( GC ) با دو فاز سر و کار داریم : فاز ساکن و فاز متحرک ، فاز متحرک یک گاز است و فاز ساکن می تواند مایع یا جامد باشد. فاز متحرک هیچ نقشی در جداسازی ندارد و یکی از تفاوت های GC با HPLC همین موضوع است. در HPLC فاز متحرک یک مایع است که در جداسازی نقش دارد. تنها نقش فاز متحرک در GC حمل مواد به جلو و خارج کردن آنها از ستون است. به همین دلیل کیفیت جداسازی در HPLC بهتر است از GC.

ابتدا نمونه را توسط سرنگ داخل injector تزریق می کنیم. نمونه پس از ورود به injector به بخار تبدیل شده و با فاز متحرک مخلوط شده ، وارد ستون می شود. نمونه جذب ستون می شود و در زمانهای مختلف به وسیله گاز بی اثر از ستون بیرون می اید و وارد دتکتور می شود. ستون قلب دستگاه است زیرا عمل اصلی که جداسازی است در آنجا انجام می شود. دتکتور شناسایی را انجام می دهد جهت شناسایی مواد با GC از Rt) Retention time ) استفاده می شود. Retention time زمانی است که طول می کشد تا جسم از دتکتور بیرون بیاید ، یعنی از زمان تزریق نمونه تا زمان ظاهرشدن پیک ها روی دستگاه که برای یک ماده تحت شرایط ثابت ، مقداری ثابت است. بنابراین از مقایسه Rt معلوم با Rt مجهول، می توان اجزای موجود در مجهول را تشخیص داد. اگر مجهول و استاندارد، Rt یکسان داشتند، می توان نتیجه گرفت که هر دو نمونه یکی هستند.

پارامتر مهم دیگر در GC ، سطح زیر منحنی ( AUC ) است. رکوردر به ما کروماتوگرامی می دهد که در راس هر پیک Rt را می نویسد و AUC مربوط به آن را هم می دهد پس کروماتوگرام حاوی دو اطلاع ارزنده است:

• Rt برای شناسایی کیفی جسم

2- AUC برای تعیین مقدار کمی جسم

گاز حامل : یک گاز بی اثر است (He,( H2, N2 ، He از همه بهتر است ولی چون گران است کاربرد کمی دارد. نگهداری H2 هم خطرناک است چون قابلیت انفجار دارد، بنابراین N2 استفاده می شود.

◄ اجزاء و قسمتهای مختلف دستگاه  GC

سلیندر:

حاوی گاز حامل، در بیشتر دستگاه ها از گاز ازت که گازی خنثی، ارزان و در دسترس است استفاده می شود.

فلومتر:
توسط این قسمت از دستگاه تنظیم فشار گاز حامل صورت می گیرد که اگر نمونه سریعتر بیرون بیاید ممکن است دو پیک روی هم بیفتند. هر چه فلو بیشتر باشد، مواد سریعتر از ستون خارج می شوند.. فلو برحسب ml/min است. ( در کار با GC باید نوع گاز حامل و flue آن ذکر شود ).

محل تزریق نمونه (injector) :

دو محل تزریق در بالا و پائین وجود دارد که نمونه را به سرعت و توسط یک سرنگ در یکی از آنها بسته به اینکه از ستون بالایی یا پایینی استفاده می کنیم تزریق می کنیم. با GC می توان نمونه های با حجم های بسیار کم تا دهم های میکرولیتر را اندازه گیری نمود.

ستون (column) :

ستون نقش اصلی جداسازی را به عهده دارد که از جنس های مختلف می باشد:ستون فولادی،مسی ، شیشه ایی یا استیل باشد که سخت پر می شود و حتما باید توسط کارخانه سازنده پر شود.

ستون مسی انعطاف پذیری خوبی دارد و به راحتی پر می شود زیرا می توان آن را به صورت مستقیم پر کرد و سپس به صورت مارپیچ در آورد. ولی عیب آنها تشکیل اکسید مس در جداره ستون می باشد که می تواند برخی واکنش ها را کاتالیز کند. در حالی که ستون های فولادی این عیب را ندارند. ستون های شیشه ای که مزیت آنها این است که داخل آنها را می توانیم مشاهده کنیم بنابراین اگر هوا گرفته باشد متوجه می شویم و عیب آنها شکننده بودنشان است. ستون های فولادی خیلی مستحکمند و باید در کارخانه بصورت مارپیچ در ایند ، بنابراین پرکردن آنها مشکل است و احتیاج به دستگاه ویبراتور داریم. یک ویژگی مهم و تاثیر گذار در ستون ها پلاریته آنهاست که توسط کارخانه سازنده مشخص می شود که بر این اساس می توان ستون های مشابه را انتخاب کرد.

برای فاز مایع از خاکه آجر یا chromosorb p که بی اثر است برای تثبیت مایع استفاده می کنند آن را پر می کنند. و مایع دیرجوش را روی خاکه آجر می دهند و تثبیت می کند که معمولا پارافین یا silicon greas است.

Oven :
Oven قسمت گرم کننده است. سه قسمت از دستگاه باید گرم شوند. Injector, oven و Column (که دو عدد هستند و در بالا و پایین oven قرار می گیرند) و نیز Detector قرار دارد. دمای ستون باید چند درجه بالاتر از نقطه جوش دیر جوش ترین جزء موجود در نمونه باشد مثلا اگر بالاترین نقطه جوش ۱۵۰ درجه سانتیگراد باشد، دمای ستون ۱۷۰ درجه سانتیگراد باشد. دمای injector باید چند درجه بالاتر از ستون و دمای دتکتور هم چند درجه بالاتر از injector باشد با ستون با دو برنامه دمایی می توان کار کرد: اگر روش کار ایزوترمال باشد به oven یک دمای ثابت می دهیم اما اگر به روش برنامه ریزی کار کنیم ، باید به آن برنامه دمایی بدهیم.

◄ روش Isothermal :

در این روش با یک دمای ثابت کار می کنیم ، بیشتر زمانی استفاده می شود که در نمونه فقط یک ماده مورد شناسایی وجود دارد یا اگر چند ماده وجود دارد، نقطه جوش آنها نزدیک به هم است.

◄ روش برنامه ریزی دمایی (programming) :

در مواقعی استفاده می شود که مواد موجود در نمونه Range وسیعی از نقطه جوش دارند و اگر ابتدا دمای Oven را بالاتر از نقطه جوش دیر جوش ترین ماده قرار دهیم ، مواد با نقطه جوش کمتر تجزیه خواهد شد و نمی توان آنها را شناسایی کرد. بنابراین طوری دما را تنظیم می کنیم که با سرعت مشخصی از چند درجه بالاتر ازمواد به ترتیب نقطه جوش از ستون بیرون می ایند یعنی هر چه تعداد کربن های ماده بیشتر باشد دیرتر بیرون می ایند و پیک آنها دیرتر ظاهر می شود. وقتی نمونه ای حاوی چند جزء با طیف وسیع BP است نمی توان از روش ایزوترمال استفاده کرد زیرا با داشتن فقط یک دما ، ممکن است یک جزء خیلی سریع بیرون بیاید و از دست برود یا بیرون آمدن آن ، زمان طولانی ببرد. بنابراین باید از روش Programming استفاده کنیم ، یعنی از چند Oven استفاده کرده و به هر یک ، دمایی خاص می دهیم.

◄ آشکارساز (Detector) :

دتکتور بر اساس پاسخی که می دهد به دو دسته تقسیم می شود :

دتکتور انتگرالی ، که پاسخ انتگرالی می دهد. که امروزه منسوخ شده است.

دتکتور تفکیکی ، پاسخ این دتکتور به این صورت است که وقتی گاز حامل به تنهایی می اید، خط صاف و وقتی به همراه نمونه می اید یک پیک می دهد.

یکی از دتکتورهای تفکیکی که در GC استفاده می شود Flame Ionization Detector (FID)می باشد. نمونه ها بعد از اینکه از ستون خارج می شوند وارد دتکتور می شوند. نمونه ها در شعله دتکتور می سوزند و ایجاد یون و الکترون می کنند. آنچه مهم است الکترون هایی است که تولید می شوند. الکترونها جریانی را که از FID عبور می کند افزایش می دهند و غلظت نمونه متناسب با افزایش میزان جریان است.
برای تشکیل شعله از سوخت هیدروژن با اکسیژن هوا استفاده می شود. برای تامین اکسیژن هم از کپسول هوا استفاده می شود. نشانه روشن بودن دستگاه دتکتور این است که بخار آب از آن خارج شود. FID حساسیت بالایی دارد و عیب آن تخریب نمونه است. ( نوع دتکتور هم باید در کار تحقیقاتی ذکر شود ).

◄ رکوردر ؛ چگونگی تنظیم دما:

دمای ستون را چند درجه بالاتر از نقطه جوش دیر جوشترین جزء موجود در نمونه قرار می دهیم و دمای injector را چند درجه بالاتر از ستون و نیز دمای دتکتور نیز چند درجه بالاتر از دمای injector قرار می دهیم.

برنامه دمایی ایزوترمال:

70 درجه سانتیگراد=oven

۹0 درجه سانتیگراد=Injector

۱۰۰ درجه سانتیگراد =Detector

mLit =مقدارتزریق

◄ علت استفاده از استاندارد داخلی :

در روش AUC باید از استاندارد داخلی استفاده کنیم که علت استفاده از استاندارد داخلی ، حذف خطای حاصل از حجم تزریق می باشد. زیرا حجم تزریق کم است و احتمال اشتباه زیاد می باشد و برای استفاده کمی و حذف این خطا از یک استاندارد داخلی که از لحاظ ساختمان شیمیایی نزدیک به نمونه باشد استفاده می کنیم مثلا برای تعیین مقدار اتانول ، از بوتانول به عنوان استاندارد داخلی استفاده می کنیم زیرا از لحاظ ساختمان شیمیایی نزدیک به نمونه اتانول است بنابراین ضمن اینکه پیک های مربوط به هر کدام جدا می باشد، خیلی هم از هم فاصله ندارند.

معرفی محصولات قابل ارائه از شرکتهای دارای نمایندگی و طرف قرارداد شرکت M.S.K

testo

سازنده دستگاه های اندازه گیری پرتابل دما، رطوبت، فشار، سرعت جریان هوا، آنالیزورهای گاز خروجی دودکش، دور موتور، نورسنج، صداسنج و سیستمهای نصبی رطوبت و دما داخل محیط و داخل سیستمهای هوای فشرده.

IR Thermometers

دستگاههای اندازه گیری دما از راه دور به روش مادون قرمز در دو دسته پرتابل و نصبی و اسکنر

TCR-Tecora

دستگاههای اندازه گیری پرتابل غبار داخل دودکشهای صنعتی و محیط با روش اتوماتیک ایزوکنتیک

LSI-Lastem

دستگاههای اندازه گیری پارامترهای گازی آلاینده هوا و محیط، ایستگاههای هواشناسی.

ElektroPhysik

سازنده دستگاههای تخصصی اندازه گیری و تست سطوح از قبیل ضخامت سنج پوشش، ضخامت سنج دیواره و ورق و لایه نسوز کوره ها، تست ترک و حفره در عایقها

Ecotech