پرتوسنجی یا تشخیص پرتوها

پرتوسنجی یا تشخیص پرتوها

پرتوسنجی یا تشخیص پرتوها

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 17

فهرست:

۱. مقدمه
۲. منابع پرتوها (Sources of Radiation)
۳. مطالعه موردی
۴. انواع پرتوها

• آلفا (Alpha)
• بتا (Beta)
• گاما (Gamma)
• نوترون (Neutron)
• اشعه ایکس (X-rays)
• لوله‌های گایگرمولر (Geiger-Mueller Tube)
• کریستال‌های چشمک زن (Scintillation Crystals)
• اسپکتروسکوپی گاما (Gamma Spectroscopy)
• پیجرهای پرتو (Radiation Pagers)
• TLD و فیلم بج (TLD and Film Badge)

۵. دوز پرتو (Radiation Dose)
۶. حفاظت پرتوها (Radiation Protection)
۷. مانیتورهای پرتوها (Radiation Monitors)
۸. انواع دتکتورهای پرتوها (Types of Radiation Detectors)
۹. اصطلاحات و تعاریف

مقدمه

مواجهه با شرایط اضطراری مرتبط با پرتوها برای همه واکنش دهندگان ناخوشایند است. اعضای تیم پاسخ اضطراری معمولاً درک کاملی از پرتوها و خطرات آن ندارند. با افزایش ریسک اقدامات تروریستی، نیاز به افزایش دانش پرتوها هم برای تیم های پاسخ بیشتر شده است. اگرچه انفجارات هسته‌ای بسیار نامحتمل اند اما استفاده از وسایل انتشار مواد رادیولوژیک (RDD) که یک ماده معمول انفجاری مورد استفاده برای انتشار مواد رادیواکتیو است کاملاً محتمل می‌نماید. برای این نوع اهداف، انواع مختلفی از مواد رادیولوژیک وجود دارند که به راحتی برای اهداف تروریستی استفاده دارند. ضمن اینکه بروز حوادث برای چشمه های رادیواکتیو صنعتی هم که در رادیوگرافی های صنعتی استفاده می‌شوند کاملاً محتمل است. بنابراین، لازم است که پاسخ دهندگان با موضوع پایش پرتوهای خطرناک کاملاً آشنا باشند. دتکتورهای پرتوها برای پاسخ دهندگان به شرایط اضطراری به دو گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند: یک گروه مواجهه با پرتوها را اندازه‌گیری می‌کنند و گروه دیگر هم مقدار پرتوهای موجود در محیط را می‌سنجند. برای اندازه‌گیری موثر پرتوها حداقل به دو دتکتور نیاز است چراکه هیچ دتکتوری هر ۵ نوع پرتو خطرناک موجود را اندازه‌گیری نمی‌کند.

منابع پرتوها  (Sources of Radiation)

احتمال مواجهه با پرتوها در اشکال مختلف وجود دارد. بدن ما هم دارای مواد رادیواکتیو است. ما غذاهایی می‌خوریم که حاوی مواد رادیواکتیو بوده و هوایی را استنشاق می‌کنیم که مقادیری از مواد رادیواکتیو در آن وجود دارد. تلویزیون هم مقادیری پرتو تولید می‌کند، تصویربرداری های پزشکی و هم چنین افزایش ارتفاع سبب ورود پرتوها به بدن ما می‌شوند. با این حال، این مواجهات به ما آسیب نمی‌زنند. اما در شرایط اضطراری ماجرا متفاوت است. برای آن که بدانیم پرتوها چگونه به ما آسیب می‌زنند، لازم است که درک درستی از فعالیت پرتویی داشته باشیم. برای شرح رادیواکتیویته، باید اتم و به ویژه هسته آن را بشناسیم. یک اتم حاوی الکترون‌ها، نوترون‌ها و پروتون است. پروتون‌ها و نوترون‌ها در مرکز اتم قرار دارند در حالی که الکترون‌ها با بار منفی در مدارهای اطراف هسته قرار دارند. پروتون‌ها دارای بار مثبت بوده و تعیین کننده عنصر یا نوع اتم هستند. نوترون‌ها هم اندازه پروتون‌ها هستند اما خنثی هستند. هر عنصری با تعداد پروتون‌های مشخص می‌شود. مشخصات ایزوتوپ‌های یک عنصر می‌توانند اشکال مختلفی داشته باشند که ایزوتوپ نام داشته و با تعداد نوترون‌های هسته مشخص می‌شود. نمی‌توان این مواد را از لحاظ فیزیکی و شیمیایی تمایز داد. اگر تعداد نوترون‌ها خیلی کم یا خیلی زیاد باشد هسته خیلی زیاد ناپایدار شود. رادیوایزوتوپ‌ها، ایزوتوپ‌هایی هستند که هسته آن‌ها ناپایدار بوده و برای دستیابی به ثبات از خودشان پرتو ساطح می‌کنند.

این انتشار پرتوها که به نام زوال رادیواکتیو نامیده می‌شود اغلب به شکل پرتوهای گاما است اما می‌تواند به شکل آلفا، بتا یا نوترون هم باشد (جداول ۱).

جدول 1 – منابع معمول رادیواکتیو

جدول ۲- رادیونوکلوئیدهای معمول

یک ماده ناپایدار ممکن است پس از یک یا دو تجزیه پایدار شود، اما برخی دیگر از تجزیه‌ها هم می‌توانند وارد سیکل تجزیه شوند. اگر یک رادیوایزوتوپ با انتشار ذرات آلفا و بتا تجزیه شود، تعداد پروتون‌ها در هسته تغییر کرده و رادیوایزوتوپ به عنصر دیگری تبدیل می‌شود. اورانیوم، پایه ایجاد رادون است که یک گاز معمول رادیواکتیو موجود در برخی از منازل مسکونی است. نهایتاً، رادون به سرب تجزیه می‌شود

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ حفاظت در برابر پرتوهای یونیزان در بخش های پرتوشناسی تشخیصی

⇐ کمیت های پرتوی ریسک و مخاطره

⇐ آشکارساز پرتو – گاز در صنعت نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.