نور و رنگ در کلاس درس

نور و رنگ در کلاس درس

تامین نور طبیعی در کلاس های درس قدرت یادگیری و بازدهی تحصیلی دانش آموزان را بالامی برد. نور ضعیف چراغ، دانش آموزان را ناراحت کرده و می تواند باعث بی توجهی و حتی ابتلای ایشان به افسردگی گردد.

امروزه بسیاری از کلاس های مدارس ما از روشنایی مستقیم برخوردارند، اما بعضا کلاس های پشتی و فضاهای کار به ندرت پنجره ای روبه بیرون دارند. بیشتر مدارسی که درگذشته شتابزده و بدون رعایت اصول مدرسه سازی ساخته شده اند (و یا ساختمانی هایی مسکونی که از آنها به عنوان مدرسه استفاده شده)، بیشتر شبیه زندان هستند؛ محلی که منظور اصلی از طراحی آن اداره شمار زیادی افراد با عده کمی نگهبان است.

اگر نمی خواهیم مدارس ما فضایی همچون زندان داشته باشند، باید بین طرحی که تنبیه می کند با طرحی که تربیت می کند تفاوت قائل شویم. شایسته است که ساختمان ها و فضاهایی که در آینده به آموزش و پرورش کودکان اختصاص می یابند از اصول اولیه معماری برای تناسب نور و رنگ فضاها با کارکرد آموزشی بهره مند باشند. از آنجا که ممکن است طراحی دوباره و بازسازی مدارس موجود به صورت ریشه ای مقدور نباشد شاید بهترین نقطه آغاز برای بهسازی فضاهای آموزشی، بازنگری در برخی باورهای غلط درباره نور و رنگ در مدارس است. عمده این باورها از این قرارند که در اینجا به آنها خواهیم پرداخت.

میزان روشنایی در اتاق باید یکنواخت باشد :تامین حداقل روشنایی برای فضاهای آموزشی ضروری است؛ اما هیچگاه برای میزان متفاوت نور در این فضاها معیاری تعریف نشده است. شاید برای خط تولید یک کارگاه، روشنایی یکنواخت منطقی به نظر برسد، ولی زمان این طرز فکر برای مدارس به سرآمده است. در اینجا بهترین روش، تامین روشنایی زیاد در مرکز اتاق است. چراغهای آویزان از سقف می تواند بخشی از نور را به بالاو بخشی دیگر را به پایین بتاباند. این چراغها نور متعادل و یکدستی را از سقف بازتاب می کنند که نور پایین بیشتر روی سطح کار تابیده می شود. ضمن آنکه نور مستقیم روی تخته سیاه یا سفید از نظر بصری محیط یادگیری را پویاتر می کند.

پنجره هایی با چشم اندازی به بیرون حواس دانش آموز را پرت می کند: بسیاری از آموزگاران قدیمی بر این باورند که پنجره، دانش آموز را از توجه به آموزگار باز می دارد. آنها کلاس هایی با پنجره در ارتفاع بالاتر، پنجره سقفی، پنجره های پرده دار و یا کلاس های بدون پنجره همچون زمان های گذشته را ترجیح می دهند. اما برای بسیاری از دانش آموزان فضاهایی که با بیرون ارتباط بصری نداشته باشد حس زندانی شدن را پدید می آورد. این حس موجب افزایش اضطراب شده فضای مدرسه را برای دانش آموز نگران کننده و غیرقابل تحمل می سازد. در چنین مدارسی کودکان بیشتر به فکر گریز از مدرسه هستند تا یادگیری دروس.

رنگ های اصلی برای محیط های آموزشی کودکان مناسب ترند: بیشتر مردم و حتی آموزگاران بر این باورند که اتاق های رنگ آمیزی شده با رنگ های اصلی محیط یادگیری بهتری را برای دانش آموزان فراهم می کند، ولی باید گفت در مورد این طرز فکر هیچ پژوهش و بررسی معتبری انجام نگرفته است. آنچه ما می دانیم این است که کودکان به طور شگفت انگیزی حساس اند و به تفاوت های جزیی رنگ و نور پاسخ می دهند.

وقتی قرار باشد از یک جعبه مدادرنگی که 100 مداد رنگی دارد، رنگی را انتخاب کنند، بچه ها بیشتر به رنگ های طبیعت و رنگ هایی که به درجات رنگ پوست انسان نزدیک اند، توجه نشان می دهند و این در حالی است که درجات مختلف رنگ پوست انسان کاملا از دایره رنگ های اصلی خارج است.

رنگ های اصلی ممکن است تند و پررنگ به نظر برسند ولی بهتر است در محیط های آموزشی به مقدار کم از آنها استفاده شود.

رنگ قرمز محرک خشم و رنگ سبز آرامش بخش است: پژوهش ها نشان می دهد این نظریه که رنگ قرمز محرک پرخاشگری، رنگ سبز باعث آرامش و رنگ زرد محرک هوش است، ساده انگارانه و از مد افتاده است. در سال های میانی قرن بیستم صدها مدرسه، بیمارستان و زندان با این تصور که رنگ سبز آرامش بخش است، به رنگ سبز روشن رنگ شدند، ولی در سال های 1980 و 1990 به این تصور و طرز فکر خدشه جدی وارد شد. وقتی طیف های گوناگون رنگی با آگاهی و کاربرد درست مورد استفاده قرار گیرد تمام رنگ ها برای همه دانش آموزان در هر سنی می تواند مناسب باشد.

رنگ های خنثی بهترند: بیشتر مردم به نادرست براین باورند که رنگ های خنثی مناسب ترین رنگ ها برای فضاهای آموزشی اند، چرا که این رنگ ها امکان تمرکز بیشتر دانش آموزان و آموزگاران را فراهم می سازد. پژوهش ها نشان می دهد برای یادگیری بهتر، استفاده دقیق از محرک های محیطی قوی سودمندتر است، تا رنگ آمیزی با رنگ های خاکستری، بژ، سفید یا استخوانی. در معماری محیط های آموزشی، دلایل کمی برای کاربرد رنگ های کاملاخنثی وجود دارد.

بهتر است از رنگ های روشن استفاده شود چون اتاق ها بزرگ تر به نظر می آیند: بهتر است از بیشترین سطح های سقف و دیوار برای دستیابی به بالاترین میزان بازتاب نور استفاده شود.

می توان با طراحی مناسب نور و استفاده از بازتاب سطح های مجاور تا 25 درصد از شمار چراغها کم کرد. این درست است که رنگ های روشن می توانند اتاق را بزرگ تر نشان دهند اما دستیابی به بازدهی نور و داشتن فضایی که بزرگ تر به نظر برسد دلیل محکمی برای استفاده همیشگی از رنگ روشن به شمار نمی رود. کاربرد رنگ های تیره در محل های مناسب و حساب شده می تواند به تنوع بیشتر و خلق فضای جذاب کمک کند. دیوارهای رنگی در انتهای کلاس، دانش آموزان را به درون فضا فرا می خواند. می توان با طراحی مناسب نور و رنگ، در فضاهای آموزشی، حس پویایی و حرکت پدید آورد.

http://www.magiran.com

حتما بخوانید:

⇐ ارگونومی دانش آموزان (جامع)

⇐ بررسی شرایط ایمنی و بهداشت در مدارس