تجزیه و تحلیل قابلیت اطمینان انسانی

تجزیه و تحلیل قابلیت اطمینان انسانی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 19

• مقدمه
• هدف
• پیشینه
• محدود کردن سیستم
• نکات خلاصه
• آنالیز وظایف
• نکات خلاصه
• مدلسازی HRA
• روش‌های مدلسازی HRA
• نکات خلاصه
• تعیین احتمال خطای انسانی (HEP)
• نکات خلاصه
• مستندات
• نکات خلاصه
• رویه انجام کار
• روش کار با مراحل بازرسی
• خودآزمایی
• منابع

۱- مقدمه

۱-۱- هدف

هدف این بخش ارائه راهنمایی در مورد “چگونگی” انجام آنالیز قابلیت اطمینان انسانی (HRA) است. روش ارائه شده با هدف استفاده بعنوان یک دستورالعمل جامع در نظر گرفته نشده است بهر حال بعنوان یک راهنما می توان از آن استفاده کرد هر شرایطی که به HRA نیاز داشته باشد متفاوت است. برای آشنایی با منابع و دستورالعمل های دقیق تر روش های جایگزین روش HRA و روش های تعیین مقادیر احتمال خطای انسانی (HEP) می توانید به منابع این بخش مراجعه نمایید (۱).

۲-۱- پیشینه

نیاز به یک روش علمی برای انجام HRA موجب پیدایش نیاز به انجام ارزیابی های ریسک احتمالی (PRA) و ارزیابی های ایمنی احتمالی (PSA) شده است. برای این بخش PRA و PSA می توانند به جای هم استفاده شوند نیروگاه های هسته ای ممکن است اولین فرآیندهایی باشند که هنگام بحث درباره PRA و HRA به ذهن خطور کنند اما از روش PRA در بسیاری از فرآیندها یا فعالیت ها می توان استفاده نمود به عنوان مثال می توان به مونتاژ و جدا کردن سلاح های هسته ای عملیات تصفیه نفت کارخانه های فرآوری مواد شیمیایی و غیره اشاره کرد PRA معمولاً روی نقص تجهیزات تمرکز می کنند HRA ممکن است برای تجزیه و تحلیل پاسخ انسان به نقص تجهیزات استفاده شود.

روش PRA همچنین ممکن است شامل بخشی باشد که احتمال نقص انسانی را به عنوان رویداد آغازگر مورد بحث قرار می دهد حتی اگر PRA در مقیاس کامل انجام نشود HRA ممکن است مفید باشد. انجام هر فرآیند یا فعالیتی توسط انسان وی را در معرض خطای انسانی قرار می دهد. HRA برای تعیین کمیت احتمال وقوع خطاهای انسانی استفاده می شود همچنین می توان از HRA برای شناسایی مراحل یا فعالیت هایی در فرآیند استفاده کرد که برای تغییراتی که می توانند احتمال خطای انسانی را کاهش دهند هدف گذاری می شود (۲).

مراحل اساسی برای انجام HRA عبارتند از:

1. محدود کردن سیستم
2. آنالیز وظیفه
3. مدل سازی HRA
4. کمی کردن HEP
5. مستند سازی
6. روش شناسی

۳-۱- محدود کردن سیستم

محدود کردن سیستم مورد تحلیل یکی از مهمترین مراحل انجام HRA است. سیستمی که مورد بحث است یک سیستم فیزیکی نیست بلکه مجموعه ای از مراحل یا اقداماتی است که احتمال نقص انسانی را در بر می گیرد. به مجموعه روش ها و مدل هایی که به منظور پیش بینی خطاهای انسانی در فعالیت ها استفاده می شوند روش های واکاوی قابلیت اطمینان انسان (HRA) گویند قابلیت اطمینان حد اطمینانی است که یک محصول یا سامانه می تواند کارکرد معین خود را تحت شرایط عملیاتی و محیطی از پیش تعیین شده برای یک مدت معین انجام دهد. بعبارتی نقص یا شکست عدم توانایی یک جزء، وسیله یا سامانه در اجرای عملکرد مورد انتظار یا انجام یک عمل یا فعل ناخواسته.

همانطور که در بالا گفته شد HRA معمولاً در حمایت از PRA انجام می شوند. PRA ممکن است ناتوانی یک تجهیز یا انسان را شناسایی کند که برای کاهش ناتوانی نیاز به پاسخ انسان داشته و نیاز است انسان اقداماتی را در جهت کاهش این ناتوانی انجام دهد بعنوان مثال نقص ممکن است در گردش پمپ باشد و انسان نیاز به راه اندازی پمپ دیگری دارد در حالی که PRA کل توالی نقص را واکاوی می کند HRA فقط بر دخالت انسان به عنوان مثال احتمال نقص انسان در توالی حوادث تمرکز می کند.

در مورد توالی های نقص در PRA که با یک خطای انسانی آغاز می شوند، همین امر صدق می کند ممکن است در نتیجه شروع خطای انسانی پاسخ های سیستمی خودکار رخ دهد اما باز هم HRA بر احتمال نقص انسان تمرکز می کند به عبارت دیگر معمولاً روی نقص تجهیزات تمرکز می کنند HRA ممکن است برای تجزیه و تحلیل پاسخ انسان به نقص تجهیزات استفاده شود. به عنوان مثال یک حادثه که معمولاً در نیروگاه هسته ای تجزیه و تحلیل می شود، PRA همان ترکیدگی در لوله های راکتور می باشد. این حادثه معمولاً حادثه از دست دادن خنک کننده یا LOCA نامیده می شود بخش کوچکی از توالی رویدادها در ایجاد LOCA شامل موارد زیر است:

1. ترکیدگی در اتصالات سیستم خنک کننده راکتور
2. فشار Drywell به ۲ psig می رسد
3. سیستم خنک کننده اضطراری هسته (ECCS) شروع بکار می کند
4. سیگنال SCRAM راکتور فعال می شود
5. مهار ایزوله های ساختمان
6. سیستم های تهویه اضطراری بکار می افتند

برای کمک به مسیر HRA مختلف باید به هر کدام یک عنوان توصیفی داده شود. توالی رویدادها برای یک LOCA توالی LOCA گفته می شود عناوین در توالی های مختلف در پرانتز و حروف کج مشخص می شوند. توالی ها و رابطه آنها باید با استفاده از نمودارهای منطقی بیان شود اپراتورها باید اقدامات زیادی را به عنوان بخشی از توالی LOCA انجام دهند به عنوان مثال اپراتورها باید:

1. فعال شدن ECCS را تأیید کنند (ECCS آغازگر)
2. انجام اقدامات مربوط به راکتور SCRAM (اقدامات SCRAM)
3. تأیید مهار ایزوله های ساختمان ایزولاسیون (Cnmt)
4. تأیید فعال شدن سیستم های تهویه اضطراری (Emerg Vent Start)

علاوه بر تأیید هر یک از اقدامات خودکار در صورت عدم فعال شدن یک عمل خودکار اپراتورها باید به صورت دستی اقدام را انجام داده و سیستم را فعال نمایند یا اینکه اقدامی جایگزین انجام دهند. به عنوان مثال اگر پمپ های ECCS به طور خودکار شروع به کار نکنند اپراتورها باید پمپ ها را بصورت دستی راه اندازی کنند. اقدامات دستی بسیاری مانند خاموش کردن ژنراتور و راه اندازی تجهیزات برای کاهش تولید هیدروژن انجام می شوند در هر یک از توالی مراحل احتمال ایجاد یک نقص وجود دارد. همانطور که می بینید به راحتی ممکن است این نقص ها بسیار سریع رخ داده و ایجاد چندین نقص متوالی باعث پیچیده شدن شرایط شود به عنوان یک قاعده کلی هر HRA باید محدود به یک سری مراحل باشد که آغاز و پایان آن قابل اندازه گیری است به عنوان مثال نقطه شروع و موفقیت آمیز مراحل را می توان به طور واضح مشخص کرد این مراحل باید تا پایین ترین حد ممکن شکسته شود.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ ارزیابی قابلیت اطمینان انسانی برای بیشترین عملیات حیاتی در کوره بلند صنعت فولاد

⇐ ارزیابی قابلیت اطمینان انسان در چارچوب HSE با استفاده از روش MERMOS

⇐ آنالیز قابلیت اطمینان انسانی ( HUMAN RELIABILITY ANALYSIS )

⇐ ارزیابی کمی و کیفی قابلیت اطمینان انسانی