بررسی علل حریق

بررسی علل حریق

 تهیه و تنظیم: هوشنگ شریف زاده
 فرمت: PDF       تعداد صفحات: 129 

با رشد روزافزون از دست رفتن دارایی و اموال، بحران اقتصادی، صدمه فیزیکی و مرگ بسیاری از افراد بی گناه در هر سال بر اثر آتش سوزی، کارشناسان بررسی علل حریق را موظف می سازد تا علت یابی هر حریق را به سه منظور انجام دهند:

الف- وقوع حریق در بعضی از صنایع پیشرفته و کارخانه ها، این امکان را فراهم می سازد تا با اختیارات بیشتری، نسبت به طراحی ایمنی و کاربرد وسایل برای پیشگیری از وقوع دوباره چنین حوادثی اقدام نمود.

ب- اگر حریق بر اثر انبارداری غیراصولی، بی احتیاطی یا عدم دقت کافی رخ داده باشد، با روشن شدن علت حریق، می توان از وقوع مجدد چنین حوادثی جلوگیری به عمل آورد.

ج- اگر وقوع حریق با قصد و غرض و به طور عمد بوده، شخص عامل این کار شناسایی و از وقوع مجدد این نوع حوادث توسط وی جلوگیری به عمل آید و علاوه بر آن مجازاتهای قانونی درباره وی اعمال گردد.

به طور یقین حریق هایی که باعث از دست رفتن حیات افراد و حریق هایی که با قصد و غرض و به طور عمد صورت گرفته، نیازمند به یک گزارش از پزشکی قانونی یا شرح مبسوطی از بازرسان پلیس خواهد داشت. به طور آشکار برای کار کارشناسی حریق، ضمایم و گزارشهای لازم و صحیح از حقایق موجود، باید جزو اهداف هر کارشناس باشد.

هدف این است تا فرماندهان حریق و یا کارشناسان مبتدی و در حال آموزش به نحوه کار و چگونگی علت یابی حریق در صحنه های گوناگون آشنایی پیداکنند و به اصطلاح سرنخ کار را به دست آوردند.

مشاهدات اولیه

الف- هنگام رسیدن به صحنه آتش سوزی

علت یابی حریق، احتمالا جزء آخرین اموری است که در ذهن اولین فرمانده حریق و نیروی عملیاتی که به یک صحنه بزرگ آتش سوزی وارد می شوند، خطور می کنند. زیرا موارد دیگری مانند نجات جان افراد، آرایش و تقویت نیروهای عملیاتی، تامین منابع موثر در اطفای حریق همچون آب و کف و… و در نهایت مبارزه اب آتش و اطفای آن در حداقل زمان ممکن و … از فوریت و حق تقدم برخوردارند.

با این همه مشاهدات اولیه در هنگام رسیدن به محل حریق می تواند در پایان کمک بزرگی برای بررسی و تعیین علل حریق باشد و بدین لحاظ افسر آتش نشانی مسئولیت های معینی را به عهده دارد که اهم این مسئولیت ها عبارتند از:

1. اعمال فرماندهی و مدیریت کارا و مفید بر گروه عملیاتی تحت امر خود
2. اطفاء کامل حریق و ایمن نمودن مکان یا محیط حریق زده 
3. به حداقل رساندن بروز خسارت از جهت استفاده از وسایل و یا مواد اطفائی همچون آب و ..
4. حفظ صحنه حریق به لحاظ بررسی علل وقوع آن 
5. مشاهده و به خاطر سپردن صحنه حریق در اولین لحظات رسیدن به محل حریق زده
6. بررسی علل حریق
7. استفاده و به کارگیری به موقع از دیگر نیروها و عوامل مرتبط با موضوع همچون (نیروی انتظامی، و یا واحدهای تشخیص هویت و افسر
   جرم شناس و…)

ب- مشاهده صحنه آتش سوزی

شاخصه های مهمی که می تواند در این بخش به آنها اشاره نمود عبارتند از:

1.  وسعت حریق به هنگام رسیدن نیروهای عملیاتی (فرمانده عملیات)
2. جهت پیشروی حریق
3. گسترش سریع و غیرعادی حریق
4. رنگ دود و شعله ها
5. باز بودن درب و پنجره ها
6. علایم حاکی از ورود غیرطبیعی افراد به محل
7. وجود کانون های حریق در نقاط مختلف

1. وسعت حریق: کجا و چه محلی در حال سوختن است؟ در چندمین طبقه؟ چه مقدار از ساختمان درگیر می باشد؟
2. جهت پیشروی حریق: آیا پیشرفت حریق در جهت افقی است یا عمودی؟
3. گسترش سریع و غیرعادی حریق: می تواند نشانگر بار قابل اشتعال و وسایل موجود آن با قابلیت اشتعال بالا باشد، اگر چه در ساختمانهای دارای بار اشتعال عادی، این امر نشان دهنده استفاده از موادی است که به توسعه حریق مواد قابل اشتعال موجود، سرعت بیشتری بخشیده است.
4. رنگ دود و شعله ها: مشاهده رنگ های غیرعادی و غیرمعمول دود و شعله ها در شرایط عادی آتش سوزی به ویژه اگر دارای یک بوی مشخص نیز باشد، می تواند راهنمای خوبی برای فرمانده حریق در جهت تقویت ظن وی به وجود یک ماده قابل اشتعال در صحنه باشد و به این ترتیب عمدی بودن آتش سوزی از احتمال بیشتری برخوردار می شود.
5. باز بودن در و پنجره ها: افرادی که در حال فرار از داخل یک ساختمان شعله ور باشند، با توجه به شتاب زدگی که دارند، درها و پنجره ها را در مسیر به صورت باز رها می کنند و این خود عاملی در جهت گسترش آتش سوزی می باشد. درهای باز در داخل ساختمان حریق زده می تواند به عنوان مدرک خوبی جهت عمدی بودن حریق به حساب آید زیرا با این کار سعی شده تا شرایط مناسبی برای گسترش حریق به نقاط دیگر فراهم آید و این امر حاکی از قصد قبلی و عمدی بودن آتش سوزی می تواند باشد.
6. علایم حاکی از ورود غیر طبیعی: قفل های شکسته، نازکه ها و تراشه های چهارچوب در اطراف درهای بیرونی از دلایل بارز و روشن ورود غیرطبیعی میباشند. گرچه این از وظایف فرماندهان آتش نشانی است که باید تشخیص دهند این کار توسط نیروهای آتش نشانی و در حینعملیات صورت گرفته یا اینکه قبل از رسیدن آنها به محل چنین اتفاقی افتاده است. نسوختن سطوح دستگیره های پنجره، میله های جفت کننده (چفت) می تواند نشان دهنده این باشد که قبل از وقوع حریق باز بوده اند. وجود سفیدی وتمیزی در شکاف درهای بسته و انباشته از دود و سیاهی، حاکی از ورود غیرطبیعی افراد بعد از آتش سوزی می باشد.
7. وجود کانون های حریق متنوع (در نقاط مختلف): وجود چنین کانون حریق و آثار حریق در نزدیک پنجره با دهانه های گشوده و جدا از هم، بایستی این حس را در فرمانده برانگیزد که به محیط غیرعادی وارد شده است، به خصوص اگر زمان اطلاع دادن از وقوع حریق بیش از مدت عادی و معمول طول کشیده باشد.

ج- حفظ صحنه و محیط حریق زده 

در مکانهایی که نیروهای آتش نشانی عملیات اطفاء انجام می دهند، فرمانده حریق بایستی حتی المقدور سعی کند از جابهجایی بی مورد وسایل جلوگیری نماید، زیرا رعایت این مورد، از با اهمیت ترین نکات در بررسی و کشف علل حریق هایی است که به وضوح و با فوریت قابل تشخیص نیستند.

هنگام مبارزه با حریق های بزرگ که در جریان آنها فرد یا افرادی مجروح و فوت می نمایند و یا خسارات عمده مالی به بار می آید و یا حریق هایی با محیط مشکوک، مدارک حیاتی و مستند باید حفظ و نگهداری شوند. گاهی در اثر سرعت عمل و تلاش وافر آتش نشانان جهت اطفاء حریق این مدارک در
معرض نابودی قرار می گیرند به طور مثال در اثر استفاده از آب نابود می شوند و یا در جریان ایمن سازی و پاک سازی محیط حریق زده معدوم می گردند و همین امر مشکل شناخت و تعیین علل حریق را ایجاد می کند.

ضروری است تا از ورود افراد غیر مسئول به صحنه و محل حریق به دلایل ذیل جلوگیری به عمل آید:

الف- فرد یا افراد عامل ساکن در محل، ممکن است درصدد پنهان نمودن شواهد و مدارکی که دلالت بر عمدی بودن حریق دارد برآیند.
ب- اگر حریق در اثر حادثه و تصادفی رخ داده باشد، ممکن است فرد ساکن در محل شواهد و مدارک را پنهان نماید به دلیل آنکه منجر به سرزنش وی خواهد بود.
ج- مراجعت ساکنین، به محل برای مراقبت و حفظ اشیاء و وسایل خود، می تواند باعث به هم خوردن صحنه حریق از جانب آنان شود.

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید:

• تحقیقات (بررسی, تحقیق از شهود)

• چه مکان هایی باید مورد بررسی قرار بگیرد؟

• دلایل برای کاوش و حفاری در صحنه های حریق

• کاوش جهت دستیابی به کانون اصلی حریق

• چگونگی پیشرفت و توسعه حریق

• بررسی نشانه هایی از علل حریق

• حریق عمدی بدون سبب و انگیزه (مردم آزاری)

• واکنش کارشناس در مورد حریق عمدی

• عکسبرداری از صحنه حریق

• بررسی حریق های مهلک (دارای مقتول)

• آتش سوزی های وسایل نقلیه

• و …

V1: این مطلب بروزرسانی شد و فایل بررسی علل حریق در قالب pdf و 125 صفحه پیوست شد.

حتما بخوانید:

⇐  روش مهندسی ارزیابی ریسک حریق (FRAME)

⇐ مدیریت اطفاء حریق در بهداشت حرفه ای

⇐ بررسی رسمی حادثه

⇐ راهنمای جمع آوری اطلاعات و تحقیق پیرامون حادثه