ایمنی زمین های ورزشی و راهکار مناسب

عوامل ایمنی زمین‌های ورزشی و بازی مدارس

به‌طورکلی ایمنی زمین‌های ورزشی و بازی و عوامل مرتبط با آن در مدارس می‌توان به شش مؤلفه تقسیم‌بندی کرد. البته شایان ذکر است که می‌توان این تقسیم‌ها را محدودتر یا گسترده‌تر درنظرگرفت. با بررسی تحقیقات متعدد و مطالعات انجام شده می‌توان مؤلفه‌های زیر را اساس یک نوع طبقه‌بندی قرار داد که همه‌ی عوامل در آن قابل مشاهده است.

1. داخل زمین و سطوح زمین‌های ورزشی و بازی؛
2. حریم‌ها و خطوط زمین‌های ورزشی و بازی؛
3. طراحی و ابعاد زمین‌های ورزشی و بازی؛
4. تأسیسات، پوشش‌ها و لوازم زمین‌های ورزشی و بازی؛
5. تجهیزات ورزشی و بازی؛
6. بهداشت زمین‌های ورزشی و بازی و سرویس‌های بهداشتی (فارسی و همکاران: ۱۳۸۶ ب و فارسی: ۱۳۸۸).

۱. داخل زمین و سطوح زمین‌های ورزشی و بازی

این مؤلفه شامل مواردی است، مانند رعایت میزان استاندارد مساحت زمین ورزشی برای هر دانش‌آموز در مقاطع مختلف تحصیلی، هموارساختن زمین‌ها، نداشتن درز و شکاف، نبود منافذ نصب میله‌ها، نبود سنگ‌ریزه و مواد اضافی روی زمین، عدم لغزندگی هنگام بارندگی، نبود چاله‌ی آب بدون پوشش، متمایزکردن زمین بازی از دیگر زمین‌ها و… (فرم 1 و تصویرهای 1 تا 3).

فرم ۱. چک‌لیست وضعیت استاندارد ایمنی داخل زمین و سطوح ورزشی

تصویر 1. وجود درز و شکاف در زمین ورزشی

تصویر 2:. وجود سنگ‌ریزه در زمین ورزشی

تصویر 3. ناهمواری در زمین مدرسه و رعایت نکردن اصول بهداشتی

تحقیقات انجام شده در مدارس تهران نشان می‌دهد که وضعیت ایمنی داخل زمین و سطوح ورزشی در این مدارس بین ۰ تا ۸۲ درصد رعایت می‌شود. این وضعیت در مدارس ابتدایی پسرانه بین ۳۶ تا ۶۴ درصد، مدارس راهنمایی پسرانه بین ۵۵ تا ۷۳ درصد، دبیرستان‌های پسرانه ۴۵ تا ۶۲ درصد، مدارس ابتدایی دخترانه ۴۱ تا ۵۵ درصد، مدارس راهنمایی دخترانه ۳۶ تا ۵۵ درصد و در دبیرستان‌های دخترانه ۴۵ تا ۵۵ درصد است (فارسی: ۱۳۸۸).

بررسی مدارس شهر کاشان نشان داده است که کیفیت ایمنی بسیاری از زمین‌های بازی به استثنای سالن‌های سرپوشیده و زمین‌های چمن مطلوب نیست. در حدود ۴۰ درصد از زمین‌های فوتسال و هندبال، ۲۰ درصد از سطح زمین‌های بسکتبال و ۱۰ درصد از زمین‌های والیبال زبر و سخت هستند و در وضعیت بدی قرار دارند. زمین‌های هندبال، والیبال و بسکتبال غیر سرپوشیده همگی از نوع آسفالت هستند که از لحاظ ایمنی خطرناک به‌شمار می‌آیند (سیاح و همکاران: ۱۳۸۵).

با توجه به اهمیت فوق‌العاده این مؤلفه، به‌منظور جلوگیری از آسیب‌های احتمالی یا مرگ ناشی از آن‌ها، نیاز به تلاش‌های بیشتر و توجه مضاعفی است. برای این منظور، اتحادیه مصرف‌کنندگان آمریکا بر اساس تحقیقات خود، که در آن ۱۰۲۴ زمین بازی در ۲۷ ایالت مورد ارزیابی قرار گرفت، نشان داد که ۸۰ درصد از زمین‌های بازی فاقد سطوح با کف محافظت‌کننده هستند. برخورداری از کف زمین مناسب مهم‌ترین عامل ایمنی به‌شمار می‌آید. در این مطالعه نشان داده شد که ۷۵ درصد از مصدومیت‌های زمین بازی به دلیل وجود زمین نامناسب و درنتیجه افتادن‌هاست. وجود زمین‌های بازی با پوشش‌های آسفالت یا سیمانی عامل خطر به‌شمار می‌آید. در ایالات متحده در سال ۱۹۹۲، ۳۱ درصد از زمین‌های بازی دارای پوشش‌های سخت بودند، ولی این تعداد در سال ۱۹۹۴ به ۱۳ درصد کاهش یافت و این کاهش در سال ۱۹۹۶ به ۸ درصد و در سال ۲۰۰۰ به ۵ درصد تنزل نمود.

بر اساس همین تحقیق نشان داده شد که ۸۰ درصد از زمین‌های بازی دارای وسایل خطرناک بودند. همچنین، بر اساس تحقیقی که از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۰ ادامه یافت، ۱۴۷ نوجوان و کودک بین سن ۱۴ سال و کمتر در اثر مصدومیت‌های مرتبط با زمین‌های بازی فوت کردند که از این تعداد ۳۱ درصد بر اثر افتادن روی زمین‌های سخت مردند و ۷۰ درصد در زمین‌های بازی خانگی اتفاق افتاده بود.

تحقیقات نشان می‌دهد که این مؤلفه در مکان‌هایی که از لحاظ اقتصادی شرایط بهتری دارند، بیشتر مورد توجه است. در بررسی مناطق برخوردار کشور نشان داده شده است که ۷۰.۱۵ درصد ایمنی داخل زمین‌های ورزشی رعایت می‌شود. این درصد در تهران ۷۴.۱ درصد، در مناطق نیمه‌برخوردار کشور ۵۶ درصد و در مناطق غیر برخوردار ۳۵.۵۵ درصد بود (فارسی و همکاران: ۱۳۸۶ ب).

تحقیقات نشان داده که موارد آسیب‌دیدگی کمتر به داخل زمین‌ها مربوط بوده و در صورت وجود آسیب‌دیدگی منجر به مرگ نشده است. در بین مؤلفه‌های ایمنی، داخل زمین‌های ورزشی معمولاً دارای ایمنی متوسطی است که منجر به خسارات جبران‌ناپذیر مرگ و میر نمی‌شود، با این‌حال از جمله عوامل خطر‌زا به‌شمار می‌آید.

تحقیقات در مدارس شهر قزوین نشان داده است که تمامی مدارس غیر انتفاعی و ۹۵.۷٪ مدارس دولتی، از نظر نسبت سطح مدرسه به دانش‌آموز وضعیت نامطلوبی دارند، با این‌حال، این موضوع در مدارس پسرانه بهتر از مدارس دخترانه بود (خلیلی و همکاران: ۱۳۸۶).

در این زمینه استفاده از کف‌پوش‌های ورزشی یا چمن مصنوعی می‌تواند بسیار مفید باشد. استفاده از این موارد در زمین ورزش مدرسه مزایای بسیاری دارد که از آن جمله می‌توان به برگشت‌پذیری سریع توپ، جلوگیری از آسیب‌دیدن ورزشکاران، قابلیت درزجوش و یکپارچگی سطح، جلوگیری از لغزش ورزشکاران به‌دلیل اصطکاک و گیرایی سطح کف‌پوش و … اشاره کرد.

برخی از بهترین کف‌پوش‌ها نیز دارای مزایایی مانند عدم آلودگی و ایجاد بو، آنتی‌باکتریال، صددرصد بدون کاهش ابعاد، دارای لاک پلی‌یورتان برای مقاومت در برابر سایش، مقاومت بسیار خوب در برابر نیروهای دینامیکی و استاتیکی هستند. کف‌پوش ورزشی با لایه‌ی میانی از الیاف پشم شیشه و پشت فوم سلولی در برابر ضربه و کاهش ابعاد مقاوم است و برگشت‌پذیری و ثبات زیر پا را به بالاترین درجه می‌رساند. برای مثال کف‌پوش ورزشی پلی‌یورتان به‌صورت یکپارچه و بدون درز است. چسبندگی فوق‌العاده روی سطوح بتونی، سرامیک و غیره دارد؛ در برابر مواد شیمیایی و شوینده، اشتعال، قارچ و باکتری مقاوم است؛ به‌سهولت تمیز می‌شود و نگهداری از آن بسیار ارزان و ساده است؛ شایان ذکر است که، امکان خط‌کشی و طراحی روی کف‌پوش مورد نظر وجود دارد و در رنگ‌های مختلف موجود است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی (کاملا تایپ شده و باکیفیت) مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ تاریخچه ایمنی فضاهای ورزشی

⇐ آموزش ایمنی و واکنش در شرایط اضطراری در مدارس

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.