فرهنگ ایمنی

فرهنگ ایمنی

فرمت: PDF   تعداد صفحات: 7

عنوان : فرهنگ ایمنی

نویسندگان :
حسن صمدیار (کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست, دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات)

چکیده :

هر ساله میلیونها حادثه ناشی از کار در دنیا اتفاق می افتد . برخی از این حوادث باعث مرگ و برخی دیگر موجب از کارافتادگی دائم و یا موقت می گردند .

( I.L.O تعریف حادثه در دایره المعارف سازمان بین المللی کار) چنین بیان شده است :

حادثه عبارتست از یک اتفاق پیش بینی نشده و خارج از انتظار که سبب صدمه و آسیب گردد . حادثه ناشی از کار در ماده ۶٠ قانون تامین اجتماعی چنین تعریف شده است : حادثه ناشی از کار عبارتست از حادثه ای که در حین انجام » وظیفه و به سبب آن برای بیمه شده اتفاق می افتد . مقصود از حین انجام وظیفه تمامی اوقاتی است که بیمه شده در کارگاه ، موسسات وابسته ، ساختمانها و محوطه آن مشغول کار می باشد و یا به دستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه مامور انجام کاری می شود .

ضمنا تمام اوقات رفت و آمد بیمه شده از منزل به کارگاه و به عکس جزء این اوقات. « محسوب می شود به معنی در امان بودن از ریسک غیر قابل قبول ( safety ) ایمنی میزان و درجه دور بودن » یک خطر می باشد و یا به عبارتی . « از خطرات کارشناسان معتقدند که بیش از ٨٠ % حوادث و بیماریهای ناشی از کار با روشهای بسیار ساده و کم هزینه قابل پیشگیری هستند . همچنین بر اساس بررسی ها و تحقیقات انجام شده هزینه جبران حادثه حدود ۴ برابر بیشتر از هزینه پیشگیری از بروز حادثه می باشد .

در کارخانه هایی که به صورت سنتی اداره می شوند ایمنی به عنوان بخشی از هزینه ها در نظر گرفته می شود ؛ اما کشورهای پیشرفته ، ایمنی را به صورت یک سرمایه گذاری با سود برگشتی زیاد چه از نظر انسانی و چه از نظر اقتصادی می بینند و اینگونه با آن برخورد می کنند .

مقدمه :

امروزه صنعتی شدن مخاطرات زیادی را برای نیروی کار به همراه آورده است و موجب شده نیروی انسانی در معرض عوامل زیان آور قرار بگیرد ، عواملی که جزء جدایی ناپذیر صنعت و تولید به شمار می آید و همواره سلامتی آنان را تهدید می آند . از آنجا که نیروی انسانی بزرگترین دارایی و سرمایه اصلی یک جامعه به حساب می آید و نقش آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع بیش از هر عامل اساسی دیگر مورد توجه بوده است ، حفاظت از آن باید دغدغه اصلی صاحبان صنایع باشد .

تعریف حادثه

( I.L.O تعریف حادثه در دایره المعارف سازمان بین المللی کار) چنین بیان شده است :

حادثه عبارتست از یک اتفاق پیش بینی نشده و خارج از انتظار که سبب صدمه و آسیب گردد . حادثه ناشی از کار در ماده ۶٠ قانون تامین اجتماعی چنین تعریف شده است :

حادثه ناشی از کار عبارتست از حادثه ای که در حین انجام » وظیفه و به سبب آن برای بیمه شده اتفاق می افتد . مقصود از حین انجام وظیفه تمامی اوقاتی است که بیمه شده در کارگاه ، مؤسسات وابسته ، ساختماﻧﻬا و محوطه آن مشغول کار می باشد و یا به دستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه مامور انجام کاری می شود . ضمنا تمام اوقات رفت و آمد بیمه شده از منزل به کارگاه و به عکس جزء این اوقات . « محسوب می شود حوادث و قوانین ماده ۶۵ تامین اجتماعی : در صورت وقوع حادثه ناشی از کار، کارفرما مکلف است اقدامات لازم و اولیه را برای جلوگیری از تشدید وضع حادثه دیده به عمل آورده و مراتب را ظرف ٣ روز اداری آتبا به اطلاع برساند . در صورتیکه کارفرما بابت اقدامات اولیه مذکور متحمل هزینه ای شده باشد سازمان تامین اجتماعی هزینه را تقبل خواهد آرد .

۶۶ تامین اجتماعی : در صورتی که ثابت شود حادثه مستقیما ناشی از عدم رعایت مقررات حفاظت فنی و بروز بیماری ناشی از عدم رعایت مقررات بهداشتی و احتیاط لازم از طرف کارفرما و نمایندگان او بوده ، سازمان تامین اجتماعی هزینه های مربوط به معالجه و غرامات و مستمری ها را پرداخت و طبق ماده ۵٠ این قانون از کارفرما مطالبه می کند .

اهمیت حوادث ناشی از کار هر ساله میلیوﻧﻬا حادثه ناشی از کار در دنیا اتفاق می افتد . برخی از این حوادث باعث مرگ و برخی دیگر موجب از کار افتادگی دائم و یا موقت می گردند . در اغلب موارد حوادث ، باعث از کار افتادگی موقت می شوند آه ممکن است ماهها دوام یابد . حوادث ناشی از کار باعث ناراحتی افراد و زیاﻧﻬای اجتماعی و اقتصادی شده است . به این جهت جلوگیری از آﻧﻬا وظیفه ای مهم و اساسی است .

لذا اینگونه حوادث از سه دیدگاه دارای اهمیت شایان توجهی می باشد :

1. انسانی : هر گونه حادثه ناشی از کار حتی جزئی ، سبب درد و ناراحتی شخص کارگر و افراد خانواده وی شده و در صورتیکه حادثه شدید باشد و منجر به مرگ یا از کار افتادگی دائمی شود این مسئله اهمیت بیشتری پیدا می آند .
2. اجتماعی : از آنجا که پیشرفت هر اجتماع بستگی به نیروی کار افراد جامعه دارد ، لذا حاصل کار هر کارگر نه تنها وسیله امرار معاش زندگی خود و خانواده اوست بلکه سرمایه و پشتوانه اقتصاد جامعه نیز می باشد . بدیهی است که حوادث ناشی از کار سبب تزلزل در وضع اجتماعی جامعه می گردد .
3. اقتصادی : حوادث به هر صورت و درجه ای باشند برای کارگر و کارفرما و جامعه زیاﻧﻬای اقتصادی در بردارند . این زیاﻧﻬا به صورت مستقیم و غیر مستقیم می باشد .
4. از زیاﻧﻬای مستقیم می توان به خسارات ناشی از وقفه کار به علت حادثه و هزینه های درمانی و سرانجام خسارت پرداختی در مورد از کارافتادگی موقت و دائم و فوت اشاره کرد . در محاسبه زیاﻧﻬای غیر مستقیم آه مقدار آن در تمام کشورها بیش از زیاﻧﻬای مستقیم است ، می توان زیاﻧﻬای ناشی از خسارات وارده به ماشین آلات را ذکر کرد .

تعریف ایمنی

تعریف ایمن و غیر ایمن به طور دقیق و مطلق ممکن نیست و به حدود و میزان قابل قبول بستگی دارد که میزان خطر قابل قبول نیز در محیطهای مختلف در زماﻧﻬای گوناگون متفاوت است به معنی در امان بودن از ریسک غیر قابل قبول ( safety ) . ایمنی میزان و درجه دور بودن » یک خطر می باشد و یا به عبارتی که در تعریف علمی ایمنی آمده ( Hazard ) واژه « از خطرات است ؛ در واقع شرایطی است که دارای پتانسیل رساندن صدمه به کار آنان ، تجهیزات ، ساختمانها ، از بین بردن مواد یا کاهش کارآیی در اجرای یک وظیفه از پیش تعیین شده می باشد.

ایمنی به طور صد در صد و مطلق وجود ندارد و عملا هم هیچگاه حاصل نخواهد شد . از اینروست که گفته می شود ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است .

اما منظور از ایمن و غیر ایمن چیست ؟

یک مکان ، یک کار معین و یا یک دستگاه زمانی ایمن انگاشته می شود که احتمال خطر مرگ ، مجروح شدن و یا ابتلا به بیماری برای آسانی که در آنجا بوده و یا با آن دستگاه کار می کنند در حد قابل قبول پایین باشد . اگر این احتمال در محیط یا کار با دستگاهی از حد قابل قبول بیشتر باشد آن دستگاه یا محل غیر ایمن تلقی می شود . در مهندسی ایمنی صنعتی مسائلی که برای ایمن کردن محیط کار مورد توجه قرار می گیرند عبارتند از :

1. پیشگیری از حوادث
2. عوامل انسانی
3. طراحی و جانمایی دستگاهها و تجهیزات
4. مدیریت و راهبری ایمنی
5. آموزش
6. بازرسی و نظارت

اهمیت ایمنی

امروزه به علت مشکلات معیشتی ، زنان و مردان مدتی از عمر خود را در محیط های کاری سپری می کنند که در این محیط ها به اقتضای نوع شغل در معرض انواع خطرات و حوادث زیان آور و عوامل بیماری زا قرار دارند . هر چند پیشرفت صنعت و تکنولوژی رفاه نسبی برای بشریت فراهم کرده است ، ولی انسان به خاطر بدست آوردن رفاه نسبی چه زیانها و خسارت هایی را از نظر مالی و جانی متقبل می شود که اکثر آنها غیر جبران بوده ولی قابل پیشگیری هستند . کارشناسان معتقدند که بیش از ٨٠ % حوادث و بیماریهای ناشی از کار با روشهای بسیار ساده و کم هزینه قابل پیشگیری هستند.

همچنین بر اساس بررسی ها و تحقیقات انجام شده هزینه جبران حادثه حدود ۴ برابر بیشتر از هزینه پیشگیری از بروز حادثه می باشد .

سازمان بهداشت جهانی در سال ١٩٩۴ ده اولویت برای این استراتژی ( رعایت ایمنی و بهداشت شغلی ) اتخاذ نموده که شامل موارد زیر است :

1. تقویت سیاستهای ملی و بین المللی بهداشت کار و توسعه ابزار مورد نیاز
2. گسترش محیط کاری بهداشتی
3. تقویت خدمات بهداشت حرفه ای
4. گسترش اقدامات بهداشتی و ایمنی در محیط کار و ارتقای ایمنی و بهداشت کار
5. توسعه منابع انسانی بهداشت حرفه ای
6. تقویت تحقیقات
7. برقرار نمودن خدمات پشتیبانی برای بهداشت حرفه ای
8. برقرار نمودن سیستمهای ثبت اطلاعات برای بهداشت حرفه ای
9. انتقال موثر اطلاعات و افزایش آگاهی های عمومی از طریق توسعه اطلاعات علمی
10. توسعه استانداردهای بهداشت حرفه ای و ایمنی

توسعه همکاری ها در خصوص بهداشت حرفه ای و نیز همکاری با سایر فعالیت ها و خدمات تشکیلات ایمنی و مسئولیت های آن

1. تاسیس مراکز ایمنی و بهداشت کار برای پرداختن به ایمنی کارگران
2. تهیه و تدارک تجهیزات ایمنی و حفاظت کار
3. انتخاب نیروی انسانی متناسب با نوع کار که یکی از مهمترین نکات در جلوگیری از حوادث می باشد .
4. تعلیم حدود مسئولیت های هر حوزه
5. تاسیس کمیته ایمنی
6. دستور برای بیمه کردن افراد
7. تعیین کارمندان ایمنی و متصدیان ایمنی و آسانی که خدمات کمک های اولیه را انجام می دهند .
8. نظارت بر کار مهندسین و معیارهای پزشکی طبق نظر طب کار

بحث و نتیجه گیری

همه ساله در جهان تعداد کثیری از نیروی کار قربانی حوادثی شده که منجر به فوت و یا از کار افتادگی تعداد بیشماری از آنها می گردد که سبب از بین رفتن سرمایه و تزلزل اقتصادی جامعه می شود . هر سازمان می تواند با کاهش ریسک حوادث و غیبت کارکنان در اثر صدمه و بیماری و همچنین تطبیق با مقررات مربوطه ، موجب کاهش هزینه های جاری نیز شود .

در کارخانه هایی که به صورت سنتی اداره می شوند ایمنی به عنوان بخشی از هزینه ها در نظر گرفته می شود ؛ اما کشورهای پیشرفته ، ایمنی را به صورت یک سرمایه گذاری با سود برگشتی زیاد چه از نظر انسانی و چه از نظر اقتصادی می بینند و اینگونه با آن برخورد می کنند .

مراجع :

• آشنایی با نیازمندیهای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت و راهنمای استقرار یک سیستم OHSAS حرفه ای 18001 . BS بر اساس استاندارد 8800 OH & S
• سیستم ارزیابی ایمنی و بهداشت حرفه ای بر اساس استانداردهای بین المللی تالیف و ترجمه : دکتر بهرام جلوداری ،OHSAS 18001 . ممقانی ، انتشارات آزاده ، چاپ سوم ، ١٣٨٣

این مطلب بروزرسانی شد و فایل pdf فرهنگ ایمنی با موضوعات زیر پیوست شد:

• عوامل موثر بر فرهنگ ایمنی یک سازمان
• تفاوت فرهنگ ایمنی و جو ایمنی
• نگرش ایمنی و اهمیت آن
• هرم فرهنگ ایمنی
• وضعیت فرهنگ ایمنی در ایران

حتما بخوانید:

⇐ ماکروارگونومی و فرهنگ ایمنی

⇐ پرسشنامه اندازه گیری فرهنگ ایمنی بهداشت و محیط زیست (HSE)

⇐ پایش فرهنگ ایمنی بیمار

⇐ چهار ویژگی فرهنگ ایمنی