درباره ما:
سایت تخصصی دانشجویان بهداشت حرفه ای در سال 1391 راه اندازه شد و با ارائه خدماتی همچون نوشتن و ترجمه مقالات تخصصی, مشاوره و … توانست بعنوان مرجع, برای دانشجویان و دانش آموختگان این رشته شناخته شود و همواره سعی می کند که با بکار بردن بروز ترین متدها رضایت مشتریان و کاربران محترم را فراهم کند.
تعریف مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار
تعریف نظامنامه انجمن بین المللی بهداشت حرفه ای:
The definition in the IOHA Byelaws is
Occupational Hygiene is the discipline of anticipating, recognising, evaluating and controlling health hazards in the workingenvironment with the objective ofprotecting worker health and well-being and safeguarding the community at large.
بهداشت حرفه ای علم پیش بینی، شناسایی، ارزیابی، کنترل خطرات تاثیر گذار بر سلامت در محیط کار است به منظور حفظ سلامت و رفاه کارکنان و در نهایت ایمن نگه داشتن جامعه.
Occupational Hygiene has also been defined as the practice of identifying of hazardous agents; Chemical, Physical and Biological; in the workplace that could cause disease or discomfort, evaluating the extent of the risk due to exposure to these hazardous agents, and the control of those risks to prevent ill-health in the long or short term.
بهداشت حرفه ای هم چنین به عنوان فن و تکنیک زیر تعریف شده است:
- شناسایی عوامل خطرناک (شیمیایی، فیزیکی و بیولوژیکی) در محیط کار که این عوامل می توانند باعث ایجاد بیماری یا ناراحتی شوند.
- ارزیابی میزان ریسک ناشی از مواجهه با این عوامل خطرناک
- کنترل ریسک های ناشی از این عوامل برای پیشگیری از آسیب های کوتاه مدت و بلند مدت.
مهندسی بهداشت حرفهای (به انگلیسی: Occupational Health Engineering) شاخهای است از علم بهداشت و عبارتست از شناسائی، ارزیابی و کنترل عوامل زیان آور موجود در محیط کار به همراه یکسری مراقبتهای بهداشتی درمانی به منظور سالمسازی محیط کار و حفظ سلامت نیروی کار
مهندسی بهداشت حرفهای را میتوان به طور خلاصه علم و هنر تامین سلامت در محیطهای شغلی تعریف کرد و یک مهندس بهداشت حرفهای یا متخصص سلامت شغلی کسی است که وظیفه شناسایی، ارزشیابی و حذف یا کنترل عوامل مخاطره آمیز شغلی را به عهده دارد.
نخستین کمیته مشترک سازمان بهداشت جهانی و سازمان بینالمللی کار که در سال ۱۹۵۰ تشکیل شد، مهندسی بهداشت حرفهای را چنین تعریف نموده است: تامین و ارتقاء عالی ترین سطح سلامت جسمی، روانی و اجتماعی برای کارگران همه ی مشاغل، پیشگیری از بیماریها و حوادث ناشی از کار، به کار گماردن نیروی کار در محیط و شغلی که از لحاظ جسمی و روانی قدرت انجام آنرا دارد و بهطور خلاصه تطابق کار با انسان یا ارگونومی که از کلمه یونانی برگرفته شده است.
مهندسی بهداشت حرفهای رشتهای است که به محیط کار بر میگردد. در واقع متخصصان در این رشته خطرهای بالقوهای که در محیط کار وجود دارد را شناسایی میکنند و در مراحل بعد به اندازهگیری و ارزیابی این خطرات و کنترل آنها میپردازند. البته کسانی که علم بیشتری در این رشته دارند، خطرهای شغلی را پیش بینی نیز میکنند. به این نکته باید اشاره کرد که کسب این مهارتها به نحوه تربیت دانشجویان بستگی دارد.
تاریخچه مهندسی بهداشت حرفه ای
تاریخچه بهداشت حرفهای
تا قرن شانزدهم میلادی در کتب طبی به بهداشت حرفهای و ارتباط بیماریهای مختلف با شغل افراد اشاره قابل توجهی نشده است. از قرن شانزدهم به بعد در تاریخ به چهرههای درخشانی بر میخوریم که تمام عمر خود را صرف تشخیص و جلوگیری از بیماریهای ناشی از کار نموده و خدمات با ارزشی انجام دادهاند.
اولین فردی که آثار ارزندهای در مورد بهداشت حرفهای از خود به یادگار گذاشته است طبیبی از ناحیه ساکسونی در ایتالیا بنام اگریکولا بود او کتابی در ۱۲ جلد درباره اکتشافات و استخراج فلزات. ابزار کار. حوادث و بیماریهای ناشی از کار و … نوشت که در سال ۱۵۵۶ منتشر شد. بعد از او در سال ۱۵۶۷ پزشک دیگری اهل سوئیس بنام پاراسلسوس کتابی درباره بیماریهای وابسته به شغل در بین کارکنان معدن ذوب و فلزات منتشر کرد. در سال ۱۶۳۳ پدر طب کار یا همان رامازینی بدنیا آمد که یکی از پیشقدمان بزرگ قرن ۱۷ در زمینه بهداشت حرفهای میباشد. کتاب معروفش در باره بیماریهای حرفهای در سال ۱۷۰۰ میلادی منتشر شد. او برای اولین بار به پزشکان توصیه کرد که علاوه بر سوالات که در زمان معاینه از بیماران میپرسیدند از همه بپرسند شغل شما چیست این جمله کوتاه نقطه عطفی در تاریخ بهداشت حرفهای و طب کار بشمار آمده است.
بهداشت شغلی در جهان
پدیداری دانش بهداشت شغلی ، به عنوان یک تخصص ویژه و جدا از دیگر دانشها، به نسبت تازه است، اما مفاهیم مطرح شده در این دانش از زمانهای کهن مورد توجه بوده است.
چهارصد سال پیش از میلاد مسیح بقراط اثرات زیان آور مواجهه با سرب را شناسایی کرده و در نوشتههایش یاد میکند. درآن زمان عمدتاً از بردگان جهت مشاغل سخت استفاده میگردید و از آنجا که حکومتها هیچگونه مسئولیتی در برابر بردگان نداشتند، بدیهی است که اقدامات خاصی نیز برای حل مشکلات آنها صورت نمیپذیرفت.
در نخستین سده پس از میلاد، پلنی (۲۳تن۷۹ب. م) که یک دانشمند رومی بود، از مثانه حیوانات یک ماسک تنفسی ساخت و کاربرد آن را برای کار در معادن پیشنهاد نمود.
در سال ۱۴۷۳ میلادی النبوگ Ulrich Ellenbog نخستین نشریه بهداشتی در مورد بیماریها و آسیبهای شغلی را انتشار داد. او در این مجموعه در باره بیماریهای شغلی و صدماتی که در میان کارگران طلا شایع است مطالبی را به رشته تحریر در آورده است. در قرن شانزدهم آگریکولا (آگریکولا) و پاراسلوس (پاراسلسوس) در باره بیماریهای شغلی کارگران ذوب آهن، فلزات و بیماریهای معدنچیان و مسمومیت جیوه آثاری به جای گذاردهاند. کتاب آگریکولا در سال ۱۵۵۶ یکسال بعد از مرگ او و کتاب پاراسلوس در سال ۱۵۶۷ منتشر شد.
شاید بتوان مهمترین نقطه عطف در تاریخ تکامل بهداشت شغلی و ایمنی را انقلاب صنعتی اروپا دانست. زمانی که انسان با قدرت جسمی محدود در مقابل دستگاه ها و ماشین آلات تازه ساخت غول پیکر ایستاد و در حالی که اطلاع چندانی راجع به چگونگی کارکرد ماشین آلات و چگونگی کنترل آنها نداشت، به کار مشغول شد. این مسئله باعث شد که در ابتدای پیدایش انقلاب صنعتی در اروپا تعداد بسیار زیادی از افراد در اثر مواجهه با حوادث محیط کار کشته و یا دچار نقص عضو شوند. این اتفاقات و آمار بالا باعث شد که سردمداران انقلاب صنعتی به فکر تصویب قواعد و قوانینی در رابطه با الزامات محیط های کاری و نحوه رفتار کارگران برای آسیب کمتر ناشی از کار با ماشین آلات عظیمالجثه بیفتند.
رامازینی، نخستین پزشکی است، که به توصیف پیشههای گوناگون و بیماریهای ناشی از آنها میپردازد. برای نمونه فلج دستها از میان رفتن دندانها، نا شکیبایی و صورتهای نزار و رنجور سفالگران در برابر سرب را توصیف کرده است.
توماس الیور در کتاب خود که در سال ۱۹۰۸ منتشر کرد به بیماریهای شغلی اشاره نموده است. دکتر توماس لِگ (Thomas moris legge) در کتاب خود به نام جذب و مسمومیت سرب که به کمک دکتر گادبای در سال ۱۹۱۲ منتشر کرد به مضرّات این فلز اشاره مینماید.
در سال ۱۹۱۸،آلیس هامیلتون، رشته بهداشت صنعتی را در دانشگاه هاروارد امریکا پایهگذاری کرد. بررسیهای گسترده ی او در زمینه سم شناسی، به ویژه مسمومیت با فسفر سفید در صنایع کبریت سازی و مسمومیت سرب، موجب رشد سریع بهداشت حرفهای شد.
بر اساس فعالیتهای گونا گون برای بهبود شرایط محیط کار و نیز، جنبشهای کارگری، در سال ۱۹۱۹،سازمان بینالمللی کار (سازمان بینالمللی کار) بر پا شد. پس از آن، به علت موفقیتهایی که امریکا در جنگ جهانی در زمینه تولید تسلیحات نظامی به دست آورد، نه تنها صنایع بلکه بهداشت حرفهای در این کشور به سرعت رشد یافت. در آن زمان، شعار تبلیغاتی سازمان خدمات بهداشتی امریکا بر تندرستی کار گر تاکید داشت: “کارگر را سالم نگهدار تا خوب کار کند”
توسعه سریع صنایع و علوم در قرن بیستم و استفاده بشر از مواد گوناگون در مصارف صنعتی، از یک طرف بر تعداد و دامنه بیماریهای ناشی از کار افزود و از طرف دیگر وسیله تحقیق و بررسی برروی جلوگیری و درمان آنها را بیش از پیش فراهم نمود. رشد اجتماعات کارگری و تشکیل اتحادیهها، و سندیکاهای کارگری را نیز میتوان از عوامل مؤثر در بهبود بهداشت محیطهای کار دانست.
وقایع نگاری سلامت شغلی در گذر تاریخ
برخی از رویدادهای مهم سلامت شغلی در کشورهای غربی عبارت هستند ا ز:
۱۸۱۵ میلادی: نخستین قانون ایمنی به وسیله ی اداره ی معادن در امریکا به تصویب رسید بر پایه این قانون لازم شد هر معدن دارای دو راه خروج باشد، تا در صورت ریزش و بسته شدن یکی از آنها، راه خروج دیگر باز باشد.
۱۸۱۵میلادی: هامفری دیوی، نخستین وسیله ایمنی را اختراع کرد. بنا به درخواست انجمن پیشگیری از حوادث در معادن زغال سنگ و با تلاش فراوان، دیوی توانست چراغ ایمنی را برای معادن زغال سنگ طراحی کند.
- ۱۸۳۳ میلادی: نخستین قانون صنایع در انگلستان به تصویب رسید. تا پیش از تصویب این قانون، ۱۲ ساعت کار در روز اجباری بود.
- ۱۸۶۴ میلادی: قانون ایمنی در معادن پنسیلوانیا به تصویب رسید.
- ۱۸۶۶ میلادی: اداره ملی آتشنشانی در امریکا تاسیس شد.
- ۱۸۶۷ میلادی: نخستین برنامه ی بازرسی صنایع به وسیله ی مسئولان دولتی در ایالت ماساچوست امریکا تدوین شد.
- ۱۸۹۶ میلادی: انجمن ملی حفاظت در برابر آتش (NFPA) در امریکا تاسیس شد
- ۱۹۰۶ میلادی: نخستین بررسی منظم از حوادث شغلی منجر به مرگ در پنسیلوانیا انجام شد.
- ۱۹۱۴: در امریکا، دفتر بهداشت و سلامت در صنایع، به وسیله ی اداره خدمات بهداشت همگانی تاسیس شد. این مرکز پس از چندین بار تغییر نام در سال ۱۹۷۰ به نام موسسه ی ملی ایمنی و بهداشت شغلی ( NIOSH ) نامگذاری شد.
- ۱۹۳۱ میلادی: نخستین الگوی علمی درباره ی علل بروز حوادث، به وسیله ی هانریش ارائه شد.
- ۱۹۵۶ میلادی: برنامههای پیشگیری از حوادث به وسیله اداره بهداشت همگانی امریکا ارائه شد.
- ۱۹۶۸ میلادی: جانسون، رییس جمهور وقت امریکا لزوم برپایی قوانین دولتی ایمنی و بهداشت را اعلام کرد.
- ۱۹۷۰: در زمان ریاست جمهوری نیکسون، قانون یاد شده به تصویب رسید، که موجب ایجاد اداره ی ایمنی و بهداشت شغلی (OSHA) و موسسه ی ملی ایمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) شد.
بهداشت حرفهای در ایران
در مرداد سال ۱۳۲۵ وزارت کار و امور اجتماعی تشکیل و قانون موقت کار را تدوین نمود و در سال ۱۳۳۷ قانون مزبور با اصلاحات و تغییراتی به صورت قانون به تصویب رسید و اجرای وظایف مربوط به بهداشت و ایمنی مندرج در قانون کار وقت به عهده اداره کل بازرسی کار قرار گرفت.
در سال ۱۳۴۶ در حوزه معاونت فنی وزارت بهداشت وقت، اداره بهداشت محیط کار در تشکیلات اداره کلّ بهداشت محیط پیش بینی شد و سپس در سالهای ۱۳۴۷، ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹، اداره طب صنعتی در اداره کل خدمات بهداشتی حوزه معاونت فنی وزارت بهداری وقت تاسیس گردید. سپس در سالهای ۱۳۵۰، ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ تا اوایل ۱۳۵۳، اداره بهداشت محیط کار به بهداشت محیط کار و هوا تغییر نام داد و اداره طب صنعتی همچنان به وظایف خود ادامه میداد. در اواخر دهه ۱۳۵۰ در حوزه معاونت امور بهداشتی و جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداری وقت اداره بهداشت حرفهای در دفتر خدمات بهداشتی ویژه که بعداً به اداره کل خدمات بهداشتی ویژه تغییر نام داد تشکیل گردید.
تا قبل از سال ۱۳۶۲ وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت وقت مشترکاً بر نیروی کار و محیط کار نظارت و مراقبت داشتند. به منظور جلوگیری از دو باره کاری و ارتقاء کیفیت ارائه خدمات برای حفظ و بالا بردن سلامت شاغلین، درسال۱۳۶۲ مسائل بهداشتی محیط کار و کارگر، از وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شناخته شد و جهت انجام این وظیفه، اداره کل بهداشت حرفهای تشکیل و مسئولیت حفظ و ارتقاء سلامت نیروهای شاغل کشور در مشاغل گوناگون جامعه را عهده دار گردید. با توجه به تصویب قانون جدید کار توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران در سال ۱۳۶۹، به حکم ماده ۸۵ قانون کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عهده دار بهداشت و درمان کارگران و وزارت کار و امور اجتماعی مسئول ایمنی کارگران میباشد.
هدف کلی مهندسی بهداشت حرفهای
هدف کلی مهندسی بهداشت حرفهای
نگهداری و بهبود حداکثر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان مشاغل مختلف از طریق پیشگیری از خطرات تهدید کننده سلامت کارگران، مطالعه شرایط نامناسب محیط کار و اثرات سوء آن بر تندرستی آنان میباشد. کارشناسان بهداشت حرفهای که دراین زمینه فعالیت دارند، با شناختی که از محیط کار، فرایندهای کاری، خطرات و عوامل زیانآور محیط کار، و نیز تاثیراتی که این عوامل بر سلامت شاغلین میگذارند، از طریق بررسی، ارزیابی، اندازهگیری وکنترل عوامل زیان آور محیط کار، درصدد سالمسازی و بهسازی محیط کار برمیآیند. بنابراین ازاین طریق باعث کنترل بیماریها، عوارض و آسیبهای شغلی و درنهایت تامین سلامت شاغلین میگردند.
کار کارشناس بهداشت حرفه ای
کارشناسان بهداشت حرفه ای در صنایع بایستی عوامل زیان آور محیط کار را شناسایی، تشخیص، ارزیابی و کنترل کنند.
نمونه وظايف و مسئوليت ها :
- انجام فعاليت و بررسی های لازم به منظور آگاهی از وضع بهداشت محيط كار و وضعيت عمومی كارگاه ها و كارخانجات منطقه تحت پوشش دانشگاه و شناخت مسائل بهداشتی صاحبان حرف مختلف و جمع آوری اطلاعات مورد نياز پيرامون آن
- نظارت و پيگيری در امر توسعه، تاسيس، تجهيز و راه اندازی خانه های بهداشت كارگری و مراكز بهداشت كار و نظارت بر حسن انجام كار بهداشت ياران كار و پرسنل مراكز مذكور با توجه به آئين نامه ها و دستورالعمل های موجود
- آشنایی و آموزش و نظارت كامل در اجرای طرح های بهداشت حرفه ای (ادغام، بقا، بهگر، صنوف و …)
- تشكيل دوره های آموزشی و بازآموزی بهداشتياران كار، بهورزان، كاردان های بهداشتی، اعضای كميته های حفاظت فني و بهداشت كار با توجه به دستورالعمل ها و آئين نامه های موجود
- آشنایی با سيستم شبكه و مراكز بهداشتی درمانی شهری و روستایی و خانه های بهداشت به منظور برنامه ريزي های لازمه
- همكاری با ساير كارشناسان بهداشتی مراكز بهداشت در زمينه اجرا و ارائه طرح های بهداشتی و دستورالعمل های ستادی به منظور ارتقاء سطح ارائه خدمات بهداشتی در منطقه
- نظارت بر تامين آب آشاميدنی سالم، جمع آوری صحيح و بهداشتی زباله و فضولات و ساير فاكتورهای بهداشت محيطی در كارخانجات و ارائه راهكارهای لازم
- اجرای طرح های تحقيقاتی و همكاری با موسسات و مجريان طرح های تحقيقاتی در زمينه مسائل زيان آور محيط كار
- آگاهی از حدود تماس شغلی عوامل بيماريزا و اندازه گيری و ارزيابی عوامل زيان آور محيط به منظور آگاهی از اثرات زيان آور آنها بر سلامت نيروی شاغل
- اعلام نواقص و صدور اخطاريه ها و رسيدگی به شكايات واصله از واحدهای توليدی (صنعت، معدن، كشاورزی، خدمات) با توجه به قوانين و مقررات موجود
- آگاهی و هماهنگی در زمينه برقراري سيستم های ايمنی و بهداشت حرفه ای در محيط كار OHSAS و مديريت بحران Risk Assessment
جهت كارشناسان و كاردان های بهداشت حرفه ای شاغل در سيستم و خارج از سيستم - تدوين آيين نامه ها و دستورالعمل های اجرایی در زمينه فرم هاي بازديد، نحوه بازديد، نحوه جمع آوری اطلاعات، صدور تاييدهای بهداشتی برای كارگاه ها و كارخانجات موجود. با همكاری ارگانها و سازمانها و ادارات ذيربط.
- همكاری با آزمايشگاه رفرانس بهداشت حرفه ای در زمينه ارزيابی و اندازه گيری عوامل زيان آور محيط كار
- برگزاری دوره های آموزشی در زمينه بهداشت حرفه ای، كامپيوتر و بازآموزی كارشناسان و كاردان های بهداشت حرفه ای
- جمع آوری و تجزيه و تحليل آمار فعاليت های بهداشت حرفه ای و ارسال آنها به مركز سلامت و كار وزارت متبوع
- آشنایی كامل با مجموعه قوانين و مقررات كار و تامين اجتماعی، تشكيلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در زمينه های مرتبط با فعاليت های بهداشت حرفه ای
- ارائه و اجرای روش های فنی و اجرایی در جهت پايش و كنترل فعاليت ها و عوامل زيان آور موجود در محيط های كاری منطقه
- برنامه ريزی، هماهنگی و پيگيری در زمينه تشكيل كميته های حفاظت فنی و بهداشت كار
- شركت در جلسات و گردهمایی های پرسنل بهداشت حرفه ای در سطح شهرستان
- تهيه و تدوين دستورالعمل ها و راهكارهای لازم در زمينه ايمنی نگهداری مواد شيميایی
- تجزيه و تحليل و ارزيابی عوامل زيان آور ارگونوميكی در محيط كار و ارائه طريق به منظور پيشگيری و كنترل عوامل زيان آور محيط كار با توجه به استانداردهای موجود
- بررسی شكايات واصله ناشی از كارخانجات از نظر ايجاد مزاحمت كه به مراكز ذيربط جهت بازديد و رفع مزاحمت ارجاع داده می شود
- بررسی واحدهای صنعتی تازه تاسيس، صدور تاييديه های بهداشتی در زمينه استعلام های رسيده در زمينه پروانه بهره برداری، كارت شناسایی، پروانه تاسيس و نظاير آن
- پيگيری عمليات اجرایی در زمينه پيشگيری و بيماريابی و مبارزه با بيماريها و مسموميت ها و سوانح و حوادث ناشي از كار با همكاری پزشک طب كار
- نظارت و ارائه طريق در خصوص تسهيلات رفاهی و بهداشتی و محل های تهيه و توزيع مواد غذایی، ساختمانی و …
- همكاری با پزشک دوره ديده طب كار در زمينه تشكيل پرونده های بهداشتی و انجام معاينات دوره ای و اختصاصی شاغلين حرف مختلف
- شناخت كارهای سخت و زيان آور در حرف مختلف و همكاری در زمينه معرفی شاغلين به منظور انجام معاينات دوره ای و بهسازی محيط كار
- بازديد از بيمارستانهای تحت پوشش و بررسی عملكرد كارشناس بهداشت حرفه ای بيمارستان
- همكاری با واحد اعتبار بخشی معاونت درمان و شركت در بازديدهای مشترک ارزيابان اعتبار بخشی بيمارستان
- وارد نمودت اطلاعات در سامانه جامع بهداشت حرفه ای و هماهنگي با مراكز در اين خصوص
- پيگيری و نظارت بر انجام برنامه بازرسی هدفمند در مراكز
- بازديد از معادن و تشكيل كميته های حفاظت فنی و بهداشت كار
- پيگيری برنامه و تشكيل كميته های حفاظت بهداشت در جايگاه سوخت
- استقرار و نظارت بر تشكيل آموزشگاه های صنوف بهداشت حرفه ای
- ساير وظايفی كه بنا به مقتضات روز از طريق مديران مافوق ارجاع می شود
آینده رشته بهداشت حرفه ای چطوره؟
کار بهداشت حرفه ای بیشتر در صنایع، پروژه ها و کارخانجات به عنوان مسئول بهداشت حرفه ای یا ایمنی است و بیشتر برای کسانی توصیه می شود که می توانند در محیط های صنعتی فعالیت کنند. در مراکز بهداشتی و بیمارستان و مراکز دولتی و خصوصی می توانند استخدام شوند. آینده شغلی خوبی پیش روی مهندسین می باشد.
بازار کار بهداشت حرفه ای
کلیه فارغ التحصیلان این رشته با داشتن مدرک می توانند در صنایع و کارخانه ها, مراکز بهداشتی و پروژه های دولتی و خصوصی استخدام شوند. مراکز دولتی با آزمون و مراکز خصوصی با مصاحبه نیروی مورد نیاز خود را جذب می کنند. همچنین بعضی از افراد با کسب مجوز به صورت مستقل می توانند شرکت های اندازه گیری تاسیس کنند.
به طور کلی وزارتخانه های کار، صنایع و معادن، جهاد کشاورزی، نیرو، بهداشت درمان و آموزش پزشکی و بالاخص وزارت نفت از مراکز اصلی جذب فارغ التحصیلان این رشته هستند، همچنین سازمان ها، شرکت ها و کارخانجات بزرگ نظیر شرکت ملی نفت، ذوب آهن، هواپیمایی کشوری، ایران خودرو، سایپا و … دارای واحدهای بهداشت حرفه ای بسیار قوی می باشند و در حال حاضر بیش از 50 درصد از دانشجویان کارشناسی مهندسی بهداشت حرفه ای نیز بطور پاره وقت در کارخانجات و سازمان های مختلف بعنوان مشاور مشغول انجام وظیفه هستند و از طرفی کلیه مشاورین و پیمانکاران طرح ها و پروژههای عمرانی کشور نیز دارای یک متخصص بهداشت حرفه ای به عنوان سوپروایزر HSE جهت نظارت بر اجرای مقررات ایمنی و بهداشتی می باشند.
حتما لازم نیست که استخدام مراکز دولتی شوید بلکه اکثرا فارغ التحصیلان در پروژه های خصوصی و دولتی بدون آزمون و تنها با مصاحبه جذب می شوند.
خانم ها بعد از فارغ التحصیلی دو سال طرح دارند که در طول این دو سال هر استخدامی آمد می توانند ثبت نام و شرکت کنند و بعد از قبولی در آزمون، توقف طرح بزنند و در مرکز جدیدی که استخدام شدند مشغول به کار شوند. آقایون هم بعد از سربازی باید وارد پروژه ها شوند و همچنین در آزمون های استخدامی شرکت کنند. برای آقایانی که کسری خدمت دارند به اجزای تعداد ماه هایی که کسری می گیرند می توانند در طرح ثبت نام کنند.
دروس بهداشت حرفه ای
دروس دانشگاهی
در دورۀ کارشناسی مجموعا ۱۳۰ واحد ارائه میشود که تقسیمبندی آنها به قرار زیر است:
- دروس عمومی: ۲۴ واحد
- دروس پایه: ۳۹ واحد
- دروس تخصصی: ۵۱ واحد
- کارآموزی و کارآموزی در عرصه: ۱۶ واحد
دروس این رشته بسیار متنوع هستند و تقریبا از هر علمی در واحدهای درسی آن گنجانده شده است. میتوانید در زیر عنوان دروس این رشته را مشاهده کنید:
دروس پایه
| نام درس | تعداد واحد | نام درس | تعداد واحد |
| مکانیک جامدات | ۲ | کمکهای اولیه | ۲ |
| فیزیک اختصاصی ۱ | ۲ | آمار زیستی | ۳ |
| فیزیک اختصاصی ۲ | ۲ | برنامهنویسی کامپیوتر | ۲ |
| شیمی عمومی | ۲ | نقشهکشی صنعتی | ۲ |
| بیوشیمی و اصول تغذیه | ۲ | مدیریت صنعتی | ۲ |
| شیمی تجزیه | ۳ | روانشناسی صنعتی | ۱ |
| ریاضیات عمومی ۱ | ۲ | آموزش بهداشت | ۱ |
| ریاضیات عمومی ۲ | ۳ | مکانیک سیالات | ۳ |
| فیزیولوژی و آناتومی | ۳ | آشنایی با صنایع و شناخت فنون صنعتی | ۲ |
دروس تخصصی
| نام درس | تعداد واحد | نام درس | تعداد واحد |
| روشنایی در محیط کار | ۲ | طراحی تهویه صنعتی | ۳ |
| صدا در محیط کار | ۲ | ایمنی در عملیات عمرانی | ۲ |
| ارتعاش در محیط کار | ۱ | حوادث ناشی از کار و شرایط اضطراری | ۲ |
| تنشهای گرمایی و سرمایی در محیط کار | ۲ | ایمنی حریق و مواد شیمیایی | ۳ |
| بهداشت پرتوها | ۳ | ایمنی برق و ماشینآلات | ۲ |
| دینامیک گازها و آئروسلها | ۲ | ارزیابی و مدیریت ریسک | ۲ |
| مبانی نمونهبرداری از آلایندههای هوا | ۳ | سیستمهای مدیریت ایمنی | ۲ |
| تجزیه و ارزشیابی نمونههای هوا | ۳ | ارگونومی شغلی ۱ | ۳ |
| مبانی کنترل آلودگی هوا | ۲ | ارگونومی شغلی ۲ | ۲ |
| اصول سمشناسی و پایش بیولوژیک | ۲ | بیماریهای شغلی و اپیدمیولوژی آنها | ۲ |
| سمشناسی شغلی | ۲ | کلیات محیط زیست | ۲ |
| زبان تخصصی | ۲ |
پذیرش کارشناسی و ارشد بهداشت حرفه ای به چه صورتی است؟
داوطلبان رشته تجربی و ریاضی از طریق آزمون کنکور سراسری می توانند کارشناسی این رشته را قبول شوند و وارد دانشگاه های علوم پزشکی شوند.
بر اساس دفترچه آزمون کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای در سال 1400, کارشناس بهداشت حرفه ای می تواند ارشد رشته های زیر را بخواند:
آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، ارگونومی، اکولوژی انسانی, فیزیولوژی، بهداشت حرفه ای، سم شناسی محیط، مهندسی بهداشت محیط، سم شناسی پزشکی، آموزش پزشکی، مدیریت سلامت ایمنی و محیط زیست (hse)، تاریخ علوم پزشکی، رفاه اجتماعی، پدافند غیرعامل در نظام سلامت (صرفا دانشگاه بقیه اله)، برنامه ریزی یادگیری الکترونیکی در علوم پزشکی
اما رشته هایی که پایشان (مدرک کارشناسی) بهداشت حرفه ای نبوده و می خواهند ارشد بهداشت حرفه ای بگیرند به صورت زیر است:
غیر از کارشناسان بهداشت حرفه ای که در ارشد و دکترا می توانند ادامه تحصیل کنند, کارشناسان بهداشت محيط, ايمنی صنعتی, مهندسی (صنايع, مكانيک و شيمی), فيزيک, شيمی هم می توانند ارشد و دکترای بهداشت حرفه ای را بخوانند.
حقوق مهندس بهداشت حرفه ای چقدر است؟
جدیدترین حقوق مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار را در اینجا می توانید مشاهده کنید
در ایران: آمار رسمی درآمد تنها برای مشاوران ایمنی و بهداشت کار منتشر میشود که در سه ماهۀ اول سال ۱۳۹۹ به شرح زیر بوده است:
| مقطع تحصیلی/جلسات در ماه | ۲ جلسه مشاوره در ماه | ۴ جلسه مشاوره در ماه | ۶ جلسه مشاوره در ماه | ۸ جلسه مشاوره در ماه |
| کاردانی | – | ۸۸۰ هزار تومان | ۱ میلیون ۲۳۰ هزار تومان | ۱ میلیون و ۵۷۵ هزار تومان |
| کارشناسی | ۶۷۰ هزار تومان | ۱ میلیون ۱۲۰ هزار تومان | ۱ میلیون ۴۵۵ هزار تومان | ۱ میلیون و ۸۷۰ هزار تومان |
| کارشناسی ارشد | ۷۳۰ هزار تومان | ۱ میلیون و ۲۱۰ هزار تومان | ۱ میلیون و ۵۷۰ هزار تومان | ۲ میلیون و ۸۰ هزار تومان |
برای مسئولین تمام وقت آمار رسمی در دسترس نیست. اما طبق یک تحقیق میدانی حداقل حقوق ماهانۀ مسئولین تماموقت در سال ۱۳۹۹ به شرح زیر است:
| عنوان شغل | حداقل حقوق ماهانه |
| افسر ایمنی و بهداشت حرفهای | ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان |
| کارشناس ایمنی و بهداشت حرفهای | ۴ میلیون تومان |
| سرپرست ایمنی و بهداشت حرفهای | ۷ میلیون تومان |
در آمریکا: طبق آمار رسمی دولتی که در سال ۲۰۱۹ توسط سازمان BLS منتشر شد، میانگین حقوق شغلهای مرتبط با ایمنی و بهداشت حرفهای به قرار زیر بوده است:
| عنوان شغل | میانگین حقوق سالانه |
| تکنسین ایمنی و بهداشت حرفهای | ۷۰ هزار و ۴۸۰ دلار |
| متخصص ایمنی و بهداشت حرفهای | ۷۴ هزار و ۱۰۰ دلار |
| مهندس ایمنی و بهداشت | ۹۱ هزار و ۴۱۰ دلار |
لازم به ذکر است که در سال ۲۰۱۹ میانگین حقوق سالانۀ تمامی مشاغل در آمریکا برابر با ۳۹ هزار و ۸۱۰ دلار بوده است.
برنامهها و فعالیتهای بهداشت حرفهای
برنامهها و فعالیتهای بهداشت حرفهای
به منظور دست یابی به هدف فوق در بهداشت حرفهای برنامههایی در نظرگرفته شده است که به طور خلاصه عبارتند از:
- معاینات پزشکی گوناگون برای کلیه کارکنان
- برنامههای مربوط به حفاظت فنی و ایمنی کارگران
- برنامههای مربوط به بهداشت محیط کار شامل شناخت و ارزیابی عوامل زیان آور محیط کار و ارائهٔ طرحهای کنترلی و بهسازی محیط کار
- ایجاد امکانات درمانی و اورژانس طب کار
- برنامههای مربوط به آموزش برای بهداشت
- برنامههای مربوط به تغذیه کارگران
- برنامههای مربوط به نوتوانی و توانبخشی حرفهای
مهندسی بهداشت حرفهای نه تنها مسائلی راکه در اثر تماس باعوامل زیان آور محیط کار بروز می نماید در نظر می گیرد، بلکه سایر مسائل از قبیل: پیشگیری از بیماریها، بهداشت عمومی محیط کار، آب آشامیدنی، نظافت عمومی و فردی، دفع حشرات، دفع زباله و فضولات، نهارخوری ها، حمام، توالت، دوش و دستشویی، وسایل و حفاظت فردی و جمعی و غیره رانیز در محیطهای کاری در مدنظر دارد.
انواع عوامل زیان آور محیط کار
انواع عوامل زیان آور محیط کار

عوامل زیان آور محیط کار
به طورکلی میتوان گفت که بهداشت حرفهای علمی چند رشتهای بوده و ترکیبی از علوم پزشکی و مهندسی میباشد. یکی از برنامههای اصلی بهداشت حرفهای، مطالعهٔ شرایط نامناسب محیط کار یا به عبارتی بررسی و ارزیابی عوامل زیان آور محیط کار میباشد، که این عوامل خودبه پنج دسته تقسیم میشوند:
- عوامل زیان آور فیزیکی محیط کار شامل سروصدا، گرما و رطوبت، سرما، ارتعاش، فشار (کمبود و افزایش فشار)، روشنایی (کمبود و افزایش نور)، اشعهٔ مادون قرمز، اشعهٔ ماورای بنفش، اشعههای یونیزان، الکتریسیته
- عوامل زیان آور شیمیایی محیط کار مانند گازها، بخارات، دود و دمه، گرد و غبار، اسیدها و بازها، فلزات و…
- عوامل زیان آور بیولوژیکی محیط کار شامل: انتقال ویروسها، قارچها، انگلها، باکتریها، ریکتزیاها از طریق خون و سایر مایعات بدن
- عوامل زیان آور مکانیکی و ارگونومیک محیط کار، شامل: پوزیشنهای نامناسب بدن حین کار، بلند کردن و حمل باربیش از حد مجاز، سطوح کار شامل میز، صندلی، ابزارآلات مورد استفاده، تجهیزاتی که مناسب طراحی نشده باشند (عدم تطابق کار با کاربر) و…..
- عوامل زیان آور روحی و روانی محیط کار مانند روابط کارگر با کارفرما، همکاران و زیردستان، استرس های شغلی، تشویقها و تنبیه ها ارتقاء شغلی، رضایت شغلی و…
چنانچه هر یک از عوامل یادشدهٔ فوق از حد تحمل فیزیولوژیک بدن انسان پیشی گیرد، عوارض و آسیبهایی را ایجاد خواهد نمود. در بهداشت حرفهای عمده کوششها بر شناسایی این عوامل، اندازهگیری و در صورت نیاز کنترل آنها متمرکز است.
روز جهانی ایمنی و بهداشت حرفه ای
روز جهانی ایمنی و سلامت شغلی

روز جهانی بهداشت حرفه ای
روز ۲۸ آوریل (هشتم اردیبهشت) از سوی سازمان بینالمللی کار (ILO) به عنوان روز جهانی ایمنی و سلامت شغلی World Day for Safety and Health at Work نامگذاری شده است.
روز جهانی ایمنی و سلامت شغلی در واقع یک هدف گذاری سالیانه بین المللی برای نهادینه کردن کار سالم و ایمن در سرتاسر جهان است. برگزاری این مراسم بخش مهمی از استراتژی های جهانی سازمان بینالمللی کار برای ارتقای ایمنی وسلامت شغلی در همه محیط های کاری است که باعث ارتقای آگاهیهای مردم و همچنین افزایش امنیت و سلامت در محیط کار میشود.
این مراسم هر ساله توسط کلیه دولت ها، سازمان ها و بخشهای خصوصی و کارفرمایان و کارخانجات انجام شده و توسط سازمان بینالمللی کار حمایت و پشتیبانی میکند.
ایمنی صنعتی
ایمنی صنعتی
ایمنی صنعتی (به انگلیسی: Industrial Safety) رشتهای است گسترده که به مجموعه تدابیر، اصول و مقرراتی گفته میشود که با به کار گرفتن آنها میتوان نیروی انسانی و سرمایه را در برابر خطرات گوناگون در محیط های صنعتی به گونهای مؤثر و کارا نگهداری کرد و به این وسیله یک محیط کار و صنعت بی خطر و سالم برای افزایش کارایی کارکنان به وجود آورد. مهندسی ایمنی عبارت است از مقررات یا نظامی که برای کاهش وقوع حوادث از طریق حذف یا کنترل خطرات بکار میروند.
با وجود مرز بندی این دانش در زیر مجموعه ی مهندسی صنایع و وزارت علوم،تحقیقات و فناوری ، ایمنی صنعتی زیرمجموعه ای از دانش کلان بهداشت حرفه ای محسوب میشود . در ایران با شکل گیری دانشکده های بهداشت و حفاظت فنی در دانشگاه های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایمنی صنعتی به صورت سرفصلی از دروس این رشته تدوین گردید. تا قبل از دهه ۱۹۷۰ مهندسی ایمنی بخشی از مهندسی کنترل محسوب میشد. در این دوران هنوز دانش ایمنی همگام با سایر علوم مرتبط با کنترل فرایند پیش نرفته بود. با وقوع حوادث فاجعه بار در صنایع و کارخانجات شیمیایی از جمله کارخانه Flix borough در سال ۱۹۷۴ انگلستان و شکل گیری تدریجی سیستم مدیریت HSE توسعه دانش ایمنی به عنوان یک بخش مستقل مورد نظر قرار گرفت.
فیلم آموزشی مدیریت بهداشت حرفه ای و ایمنی
مدیریت بهداشت حرفه ای و ایمنی به زبان ساده
آموزش بهداشت حرفه ای
در این بخش با کلیاتی از مهندسی بهداشت حرفه ای که موضوعات آن به شرح زیر است آشنا خواهید شد.
1- بهداشت حرفه ای
- بیان مسئله
- الف : تاریخچه بهداشت حرفه ای در جهان
- ب – تاریخچه بهداشت حرفه ای در ایران
- ج – اصول بهداشت حرفه ای (ا- شناسایی ۲ – اندازه گیری ٣ – تفسیر نتایج و تعیین خطر (ارزشیابی) ۴- اقدامات کنترلی
- د – بهداشت حرفه ای به تعریف سازمان بین المللی کار سازمان جهانی بهداشت
- ه- اهداف بهداشت حرفه ای
- و – راه های دستیابی به اهداف بهداشت حرفه ای
- ز – نقش بهداشت حرفه ای در توسعه پایدار
- ح – پیشنهادها
- هدف از خدمات بهداشت حرفه ای
- منابع
2- ایمنی کار و کنترل خطرات و بیماری های ناشی از کار
- مقدمه
- ایمنی کار
- شناسایی خطرات (Hazard Identification)
- جدول ۱- اسامی تعدادی از تکنیک های شناسایی خطر
- ارزیابی خطرات (Hazard Assessment)
- شکل ۱- ماتریس ریسک (Risk Assessment Matrix)
- برنامه کنترل خطرات (Hazard Control Program)
- ۱) از بین بردن یا حذف خطر (Hazard Elimination)
- محدودسازی خطر (Hazard Limitation)
- استفاده از طرح ها و دستگاه های ایمنی (Use of safety devices)
- استفاده از طرح های فرار و بقاء ( Escape & survival )
- سیستم ها و دستگاه های امداد (Rescue)
- جداسازی (Isolation)
3- ایمنی شیمیایی
- بیان مساله
- برنامه ایمنی شیمیایی چیست؟
- اهداف برنامه ایمنی شیمیایی
- مدیریت مواد شیمیایی
- شکل ۱- چرخه عمر مواد شیمیایی
- اهداف برنامه ایمنی و مدیریت مواد شیمیایی
- اصول
- مسئولیت ایمنی شیمیایی با کلیه بخش های جامعه است
- مواد شیمیایی باید در راستای ارتقاء توسعه پایدار بکار رود
- تعیین اولویت ها
- توجه به روش ها و منابع آلوده کننده مواد شیمیایی مهم و چرخه کامل عمر مواد شیمیایی
- استفاده و تجارت مواد شیمیایی و فن آوری های مربوط به آن نباید موجب به مخاطره افتادن سلامت افراد و محیط شود تاکید بر پیشگیری
- استفاده از جدیدترین و مناسب ترین اطلاعات و ارزیابی های موجود علمی
- تامین تکنولوژی پیشرفته مناسب
- اطلاعات مربوط به ایمنی شیمیایی، کاربرد مواد شیمیایی و خطرات آنها باید به سهولت در دسترس عموم، کارگران صنایع، دولت و مسئولین قرار گیرد
- برنامه ریزی در زمینه حوادث شیمیایی در مواقع اضطرار
- برنامه کنترل مواد شیمیایی و سموم
- مواد آلوده کننده آلی پایدار چیست ؟
- پیشنهادات
- منابع
4- سلامت کارکنان حرفه های پزشکی
- مقدمه
- سازماندهی نظام سلامت کارکنان
- اهداف
- الگوریتم ۱ – نظام سلامت کارکنان
- انتقال عوامل عفونت زا در محیط کار
- طغیان بیماری های عفونی ناشی از تماس کارکنان بهداشتی ناقل بعضی از عفونت ها
- جدول ۱- بیماری های عفونی منتقله از بیماران به کارکنان و بالعکس
- غربالگری و پیشگیری بیماری های مسری در کارکنان حرفه های پزشکی
- پیگیری منظم آزمون های کارکنان و واکسیناسیون یادآور در موارد لازم
- نحوه رویارویی با کارکنانی که در تماس با خون و سایر مایعات بدن قرار گرفته اند
- نحوه رویارویی با کارکنان و بیمارانی که در تماس با آبله مرغان قرار گرفته اند
- جدول ۲- ایمن سازی کارکنان بهداشتی
- جدول ۳- مدت زمان محدودیت حضور یا تماس در رابطه با برخی از بیماری های عفونی
- نحوه رویارویی با کارکنان و بیمارانی که در تماس با مننگوکوک بوده اند
- محدودیت حضور در محل کار برای کارکنانی که مبتلای به یک بیماری مسری هستند
- منابع
5- اصول مهندسی فاکتورهای انسانی و تطابق شرایط با کاربر
- بیان مسئله
- اهداف و دامنه عملکرد ارگونومی
- سیستم انسان – ماشین
- تعیین رژیم های کار – استراحت
- ایستگاه های کار
- آنتروپومتری (تن سنجی)
- بررسی صدمات اسکلتی – عضلانی مرتبط با کار
- حمل دستی کالا
- فیزیولوژی کار
- پیشنهادات
- خلاصه
- منابع
دانلود کلیه موضوعات با در لینک زیر:
تجهیزات مهندسی برای یک کارشناس بهداشت حرفه ای
در این بخش به مهمترین تجهیزاتی می پردازیم که کارشناسان بهداشت حرفه ای در صنعت برای اندازه گیری، ارزیابی و کنترل عوامل زیان آور محیط کار نیاز دارند.
از یک کارشناس بهداشت حرفه ای انتظار می رود که در پایان دوره کارشناسی موارد زیر را اندازه گیری کند:
- روشنایی (روشنایی موضعی و عمومی در روز و شب)
- صداسنجی (بررسی و اندازه گیری صدای پیوسته و متناوب به صورت موضعی و عمومی و تهیه نقشه های صوتی، تجزیه و تحلیل ارزشیابی نتایج) و آنالیز فرکانسی صدا در 11 باند فرکانسی اکتاو باند و تجزیه و تحلیل و ارزشیابی نتایج و دوزیمتری صدا و PNC
- ارتعاش دست بازو و تمام بدن
- پرتوهای یونیزان ( χ ، ϒ ، β ) و غیر یونیزان (UV&IR)
- شدت میدانهای الکتریکی و مغناطیسی
- تهویه و کیفیت هوای داخل ساختمان
- ارزشیابی هودهای آزمایشگاه و آشپزخانه
- ارگونومی به روش های ROSA, RULA, REBA, QEC, WISHA, NIOSH و …
- نمونه برداری و آنالیز عوامل شیمیایی محیط کار و اندازه گیری فیوم های جوشکاری
- انجام شناسنامه شغلی و استرس شغلی
- کیفیت هوای داخل ساختمان ( CO, CO2, دما, رطوبت)
- سنجش استرس حرارتی (WBGT)
- ارزیابی ریسک ایمنی و بهداشت شامل روش های FHEA, PHA, JSA, HAZOP و FTA
- انجام معاینات شغلی کارکنان
- انجام تست های ادیومتری، اسپیرومتری و … (در مراکز طب کار با این تست ها آشنا می شوید)
- صدور کارت بهداشت، کار با سامانه جامع بازرسی و بازدید از صنایع و کارگاه ها (فعالیت های مربوط به کارشناسان مراکز بهداشت)
البته لازم به ذکر است که برای هر کدام از موارد بالا، کارشناسان فقط تئوری کار را می خوانند و با تعداد معدودی از آنها که در آزمایشگاه دانشگاه موجود است آشنا می شوند. برای اکثر آنها باید به شرکت های اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار مراجعه نمایند تا به صورت عملی کار کنند و فرایند آموزش خود را کامل نمایند. در زیر با برخی از انواع تجهیزات آشنا خواهید شد.
پمپ نمونه برداری فردی

1-1-معرفی پمپ نمونه برداری فردی :
اغلب پایش های مداوم برای آئروسل ها یا ذرات معلق، گازها و بخارات به پمپ های نمونه برداری هوا که با باتری کار می کنند، نیاز دارند. پمپ ها به عنوان یک وسیله حرکت دهنده فعال هوا عمل کرده و هوا و آلاینده های معلق آن را از میان یک واسطه جمع آوری ( شامل فیلتر، جاذب جامد یا مایع) عبور داده یا در یک ظرف جمع آوری ( مثل کیسه های پلاستیکی) به دام می اندازند. پمپ های نمونه برداری هوا الکتریکی بوده و به صورت اکتیو عمل می کنند و برای اهداف بهداشت صنعتی به کار می روند.
پمپ های نمونه برداری هوا با یک شیلنگ قابل انعطاف به یک واسطه نمونه برداری یا یک ظرف نمونه برداری وصل می شود. هوا و آلاینده های معلق آن ابتدا وارد واسطه یا ظرف نمونه برداری شده و در آنجا جمع آوری می شود. واسطه نمونه برداری از راه فیلتراسیون، جذب سطحی و جذب عمقی آلاینده ها را از جریان هوا جدا می کند. واسطه نمونه برداری برای تجزیه به آزمایشگاه ارسال خواهد شد.
1-2- معرفی پمپ نمونه برداری هوا:
- ساخت کمپانی SKC آمریکا مدل UNIVERSAL
- EN 55022 , EN 50082 مطابق با استاندارد
- مناسب برای لوله های جاذب و فیلترها
- CE بسیار مستحکم و مقاوم با استاندارد
- ساخته شده از رگولاتور کم فشار برای نمونه گیری چند گانه
- محدوده جریان ثابت 5 تا 5000 میلی لیتر بر ثانیه
- قابلیت نمونه برداری از هوا به منظور سنجش میزان آلاینده های شیمایی
- مناسب جهت نمونه برداری گرد و غبار
- مناسب جهت نمونه برداری گازها و بخارات
2- دستگاه سنجش استرس حرارتی (WBGT)

2-1- معرفی دستگاه استرس حرارتی:
WBGT حرارتی مدل CASELLA CEL، وسیله ای توانمند و کوچک، با طراحی ارگونومیک مناسب، به منظور پایش استرس حرارتی افراد در محیط های کاری بوده که با استاندارد ISO 7243 مطابقت دارد. این دستگاه اولین ابزار سنجش حرارتی است که نتایج را به صورت گرافیکی و سریع به شکل آلارم های قابل مشاهده و شنیداری نشان می دهد. این خصوصیت به اپراتور این امکان را می دهد که در صورت لزوم تصمیمات لازم را اتخاذ کند. قابل ذکر می باشد که بازنگری آنالیز داده ها، بصورت نرم افزار کامپیوتری نیز می تواند انجام شود.
این دستگاه از طریق 3 سنسور PRTD، پارامترهای دمای تر گوی سان، دمای خشک گوی سان و دمای هوا را اندازه گیری می کند. سنسورها با بالاترین دقت بر اساس استانداردهای BSEN 60751 و DIN 43760 تنظیم شده اند.
موارد استفاده از دستگاه:
- دماي هوا (دمای تر و خشک)
- تبادل حرارت تابشي با محيط
- سرعت جريان هوا
- رطوبت
- فشار بخار آب در هوا
3- اندازه گیری صوت

در دنیای امروز با پیشرفت فن آوری و گسترش و کاربرد وسیع ماشین آلات، وسایل و تجهیزات، آلودگی صوتی به یکی از عوامل موثر بر سلامتی انسانها تبدیل شده است امروزه اصوات مختلف جزئی از زندگی بشر شده است اما در صورت تماس با مقادیر بالای آن موجب بروز بیماری، عوارض و احساس ناخوشنودی میگردد. و اغلب تحقیقات نشان داده که صدا از چند جنبه بر کارگران (انسان) اثر می گذارد که می توان به طور عمده، اثرات صدا بر انسان را از سه دیدگاه : ایمنی، بیماریی زایی و ارگونومی مورد بررسی قرار داد جای تردید نیست که نیروی انسانی اساسی ترین بخش هر مجموعه باشد. در این راستا اقدامات به موقع در پیشگیری از وقوع مشکلات زیست محیطی، تامین بهداشت روانی و جسمانی افراد با به حداقل رساندن عوارض انسانی در نهایت موجب صرف هزینه های نسبتا کمتر و افزایش بهره وری در هر سیستمی می باشد.
3-1- معرفی دستگاه صداسنج CASELLA مدل CEL-450:
این دستگاه با طراحی منحصر بفرد خود، کاربری آسان و ساده را چه از لحاظ شکل ظاهری دستگاه و چه از لحاظ منوها و نرم افزار داخلی برای کاربران فراهم می نماید. از این دستگاه می توان در محدوده های گسترده ای نظیر آنالیز سر و صدا در محیط کار و با انجام ممیزی های زیست محیطی استفاده نمود. دستگاه CEL -450 که اصولا به عنوان یک دستگاه بهداشت حرفهای مورد استفاده قرار می گیرد بیشترین کاربرد را در اندازه گیری سر و صدا در محیط های کاری دارد. برای محاسبات مربوط به انتخاب وسیله ایمنی فردی جهت حفاظت سیستم شنوایی، این دستگاه قابلیت محاسبه Laeq-Lceq را به صورت اتوماتیک دارد.
این دستگاه همچنین نمودار صدا را در زمان اندازه گیری می کند. که نشان می دهد میزان صدا چگونه تغییر کرده است. نتایج ذخیره شده در دستگاه را می توان از طریق نرم افزار انتقال و نمایش داد.
ویژگی ها:
- محدوده اندازه گیری0 تا 140 دسی بل بصورت تنظیم اتوماتیک
- آنالیز فرکانس بصورت همزمان در مراکز اکتاو و 3/1 اکتاو
- سیستم منوی سریع با کاربری بسیار ساده و آسان
- قابلیت انتخاب باند پهن برای دستگاه های یک اکتاو یا 3/1 اکتاو
- ذخیره سریع سر و صدا با دوره زمانی 10 میلی ثانیه
- صفحه نمایش بزرگ با نور پشت زمینه برای استفاده در مکان های کم نور
- حافظه 2 مگابایتی با قابلیت نگهداری بیش ار 800،000 نقطه اندازه گیری
- بسته نرم افزاری جامع شامل قابلیت رسم دیاگرام های مختلف و آنالیز داده ها و ارتباط از راه دور
- قابلیت به روز کردن نرم افزار و سخت افزار موارد استفاده
4- اندازه گیری میزان روشنایی:

نور به عنوان یک شکل از انرژی تشکیل شده از ذراتی که وقتی به چشم انشان می رسد باعث تحریک اعصاب بینایی چشم می شود و باعث پدیدآمدن بینایی می شود. بدون شک مهمترین حس ما بینایی است و به این دلیل داشتن یک سیستم روشنایی خوب و کارآمد تضمین کننده سلامت بینایی می باشد.
نور سنج دیجیتال مدل EC1 دستگاه کوچکی است که به راحتی می توان از آن در کلیه مکانها استفاده کرد .این دستگاه با دقت بسیار بالا می تواند روشنایی را در محدوده 01/0 تا 200000 لوکس اندازه گیری کند و دارای سیستم اتوماتیک صفر کردن و روشن و خاموش شدن می باشد و به این ترتیب تنها کاری که اپراتور دستگاه باید انجام دهد این است که کلید چهار حالته مربوط به اندازه گیری را روی وضعیت مربوطه قرار دهد و یا در مواقعی که نیاز به نگاه داشتن قرائت و باز خوانی آن در محیطی دیگر می باشد کلید HOLD را فشار دهد.
4-1- اطلاعات و مشخصات فنی دستگاه:
|
نوع دتکتور |
فتو دیود سیلیکون |
| دامنه اندازه گیری |
0.1 تا 200000 لوکس |
|
دقت اندازه گیری |
1± در آخرین رقم قرائت شده |
| نوع باتری |
باتری 9 ولتی مدل pp3 آلکالاین با طول عمر 350 ساعت |
|
اندازه |
135×75×35 میلیمتر |
| وزن |
0.19 کیلوگرم |
5- دوزیمتری صدا:

علاوه بر اندازه گیری محیطی صدا با استفاده از دستگاه تراز سنج صوت، پایش مداوم پرسنل با صدا با استفاده از دوزیمترها انجام می شود. قابل اعتماد ترین روش برای اندازه گیری و ارزیابی مواجهه کارگر با صدا دوزیمتری است، زیرا در تمام طول شیفت، دستگاه دوزیمتری به همراه کارگر مواجهه واقعی وی را اندازه گیری نموده و در پایان شیفت دز دریافتی صدا را نشان می دهد.
5-1- دستگاه دوزیمتر CEL 320:
دوزیمتر مدل CASELLA- CEL 320کاربردهای آسان و گسترده ای در بررسی صداهای عمومی از طریق اندازه گیری میزان خطر در محیط کار را دارا می باشد. این دستگاه سبک و کاربرد آسانی دارد. CEL 320 برای پردازش بیشتر اطلاعات قابلیت اتصال به کامپیوتر و پرینتر را دارد. طراحی این دستگاه به گونه ای است که بعد از روشن شدن و کالیبره دستگاه، تنها با فشار دو کلید اندازه گیری را انجام می دهد. دوزیمتر CEL 320 به دلیل اینکه مطابق با استاندارد های جهانی تنظیم شده است، دستگاه ایده آلی برای اندازه گیری های دوزیمتری می باشد. همچنین از این دستگاه می توان در مناطق پر خطر مثل معدن، پتروشیمی، کارخانه ها و کارهای حیاتی استفاده کرد .
5-2- قابلیت های دستگاه:
- کل مدت زمان دزیمتری
- درصد دوز در مدت زمان نمونه برداری
- درصد دوز 8 ساعته،
- SPLmax، SPLmin، Leq A، Lpk، LS10، LS50، LS90، LS90، LS95، LS199، LAE، LEpd
6- دستگاه دوزیمتر TES 1354:

6-1- معرفی دستگاه:
دستگاه TES-1354ساخت کشور تایوان دارای صفحه کریستالی با ابعاد تقریبی 3*8 سانتی متر می باشد. در زیر صفحه شش کلید به منظور کار با دستگاه تعبیه شده که شامل کلید های POWER، SPL، START، TIME، DOSE و STOP می باشند. در بالای کلید های SPL وDOSE دو فلش که در دو جهت مختلف چپ و راست قرار دارند، کشیده شده است. کلید های TIMEو POWER توسط یک نوار خاکستری رنگ با هم عمل تنظیمات را انجام می دهد. در بالای کلیدهای STOP و START نیز دو فلش در دو جهت مخالف بالا و پایین کشیده شده اند که هر کدام از در ادامه به توضیح داده شده اند. دستگاه دارای یک کابل است که توسط یک آداپتور به آن وصل شده است و در نوک کابل نیز یک Wind Screen و گیره قرار دارد.
6-2- مشخصات کلی دوزیمتر 1354 TES:
- کشور سازنده: تایوان
- مدل دستگاه: TES 1354
- وزن(همراه با باتری): 350 گرم
- طول کابل: 31 اینچ
- صفحه نمایش: کریستال مایع
- دما و رطوبت عملکرد: 32-122 فارنهایت (0-50 سلسیوس)- 10-90 درصد
- عمر باتری: 40 ساعت
- ابعاد: 2(L)* 2.4(W)* 1.3(h) inch
6-3- ویژگی های دستگاه:
- دامنه ی اندازه گیری صدا: 70-140 dB
- رنج دوز اندازه گیری: 01% – 99.99%
- حد معیار: قابلیت انتخاب بین 80, 84, 85, 90 dB
- حد آستانه: بین 70-90 قابلیت انتخاب دارد. واحد افزایش 1dB
- دامنه ی تغییرات: 3, 4, 5, 6 dB
- فرکانس اندازه گیری: 20 HZ-10 kHZ
- دقت اندازه گیری: 5 dB±
7- امواج الکترومغناطیس:

هر جا که الکتریسیته وجود دارد ارتعاشات مغناطیسی نیز وجود دارند و در واقع میدان جاذبه زمین، خود یک مغناطیس بزرگ است. پرتو یا تشعشع عبارت است از انرژی که به صورت امواج یا ذرات در خلاء یا در محیط مادی منتشر می شود. میدان های مغناطیسی در همه جا به وفور یافت می شوند، خانه ها، ادارات امروزی که بستگی به میزان مصرف نیروی الکتریکی مورد نیاز روزانه آن ها دارد. میدان های مغناطیسی اطرافمان را می توان کاهش داد. در واقع این کار به تنهایی و بدون در نظر گرفتن الکتریسیته امکان پذیر نخواهد بود. میدان های مغناطیسی بسیار بیشتر از مقادیر طبیعی در تمامی صنایعی که به نوعی از الکتریسیته استفاده می کنند وجود دارد. آزمایشات انجام گرفته نشان داده اند که میدان های مغناطیسی ELF آثار زیان باری روی بهداشت و سلامت افراد دارند.
7-1- معرفی دستگاه الکترومغناطیس:
- رنج فرکانس: 30-2000 هرتز
- فرکانس پاسخ: 5 dB ± (50-1000 HZ)- 2 dB ± (30-2000 HZ)
- رنج دینامیکی: 2 mG- 20G (میدان مغناطیسی) – 1 V/m- 200 KV/m
- تشخیص: در یک بعد
- نحوه ی پاسخ گویی: RMS
- واقعه نگاری: حداکثر تا 112 عدد بر روی صفحه.
- کنترل از راه دور: با HI-3616 (دستگاه کنترل از راه دور)- با مودم فیبری چشمی HI-4413RS232 برای کامپیوتر شخصی یا لپ تاپ
- دمای محیط: 10 درجه سلسیوس تا40 درجه سلسیوس- رطوبت 5%-9
8- پرتوها:
پرتو یا تشعشع صورتی از انرژی است که بصورت امواج یا ذرات در خلاء یا در محیط ها ی مادی منتشر می شود. بطور ساده پرتوها را می توان انرژی عبوری تعریف کرد. برخی از پرتوها مانند پرتو α دارای جرم و برخی فاقد آن می باشند و با توجه به میزان انرژی، دارای قدرت نفوذ در ماده هستند. پرتو ها به دو دسته پرتوهای یونیزان (یون ساز) و پرتو های غیر یونیزان( غیر یون ساز) طبقه بندی می شوند. در صورت عدم توجه به کاربرد ایمن و بهداشتی پرتوها، تابش های نامبرده نیز جزء عوامل زیان آور محیط کار قرار می گیرند و پایش فردی و محیطی این عامل نیز از ضرورت کار می باشد.
8-1- پرتو مادون قرمز (IR):

پرتو مادون قرمز بخشی از طیف یا بیناب الکترومغناطیس است که در گستره طیف امواج بین پرتو های رادیو فرکانس و نور مرئی قرار می گیرد و طول موج آن بین 750 نانومتر تا 3 میلی متر است. این پرتو شامل سه طیف A (750 تا 1400 نانومتر)، B (1400 تا 3000) و C (300نانومتر تا 3 میلی متر) می باشد. پرتو های فروسرخ از هر نوع شیئی که دمای آن بیش از صفر مطلق باشد، منتشر می گردند. طیف الکترومغناطیسی، دارای محدوده طول موجی بین 78/0 تا 1000 میکرومتر است.
8-2- معرفی دستگاه مادون قرمز:
اشعه سنج دیجیتالی Hagner، مدل EC1 I دستگاه کوچک دستی با استفاده آسان به منظور اندازه گیری های دقیق پرتو های IR در رنج 0.01 تا 20000 وات بر متر مربع می باشد.
8-3- ویژگی های دستگاه:
- اندازه گیری دیجیتال میزان تشعشعات نور مادون قرمز با کارآیی و کاربرد آسان
- محدوده اندازه گیری01w/m2 تا 200000 w/m2
- محدوده طیف700 nm تا 1500 nm
- دارای دتکتور فوتو دیود سیلیکون
- دارای باتری 9 ولتی با طول عمر 350 ساعت
- بسیار کوچک و بسیار سبک (19کیلوگرم)
9- پرتو ماوراء بنفش (UV):

پرتو فرابنفش بخشی از طیف الکترومغناطیس است که در طیف بین نور مرئی و پرتو یونیزان (پرتو ایکس و گاما) قرار می گیرد و طول موج آن بین 100 تا 400 نانومتر است. پرتو UV را از نظر طول موج و تأثیرات بیولوژیکی به سه گروه UVC)100 تا 280نانومتر)، UVB) 280 تا 320 نانومتر) و UVA) 320 تا 400 نانومتر) تقسیم می کنند. باندهای A و B که طول موج بلندتر هستند بیشترین اثرات بیولوژیکی را ایجاد می کنند. طول موج های کوتاه تر از 200 نانومتر از نظر بیولوژیکی غیر فعال هستند و فقط در محیط خلاء یا محیط های بسته گازهای بی اثر می توانند وجود داشته باشند، چون در فاصله کوتاهی جذب می شوند.
9-1- مشخصات کلی دستگاه:
- کشور سازنده: تایوان
- شرکت سازنده: Lutron
- مدل دستگاه: UV-340A
- وزن(به همراه باتری): 251 گرم
- صفحه نمایش: LCD- 1.8*4.5 cm
- باتری: 9 ولتی
- ابعاد دستگاه: 1*7*2.5 cm
- واحد اندازه گیری: میکرو وات بر سانتی متر مربع
- رنج اندازه گیری: Low range(0-1999) – و High range(2000-19990)
9-2- مشخصات فنی دستگاه:
- دمای عملکرد: 0-50 درجه سلسیوس
- رطوبت(نسبی) عملکرد: 85%
- مدت زمان نمونه برداری: 1 ثانیه
- دامنه طول موج اندازه گیری: 290-390 نانومتر
10- تهویه و هود:
اهمیت هوای پاک در محیط های کار صنعتی به خوبی شناخته شده است. در صنعت امروزی، فرآیند هایی پیچیده از ترکیبات و مواد شیمایی متعدد رو به افزایش استفاده می شود که تعداد زیادی از آنها دارای سمیت بالایی هستند. استفاده از این مواد سمی ممکن است منجر به تولید ذرات، بخارات و یا میست هایی در محیط های کاری گردیده و مقدار آنها از حد مجاز فراتر روند، لذا ارزیابی هود های آزمایشگاهی و آشپزخانه و ارزیابی هوای داخلی ساختمان برای عملکردی کنترل و نحوه درست و اصولی تجهیزات برای حفاظت پرسنل امری ضروری می باشد.
10-1- معرفی دستگاه اندازه گیری تهویه:
دستگاه آنمومتر پره ای از جمله تجهیزات بهداشت حرفه ای است که در صنعت و بحث هود و تهویه کاربرد زیادی دارد. این دستگاه به منظور اندازه گیری سرعت جریان هوا بر حسب واحد های مختلفی از جمله fpm(فوت بر دقیقه)، m/s(متر بر ثانیه) و km/h (کیلومتر بر ساعت) به کار می رود. دستگاه مورد استفاده در شرکت اندازه گیری آزمون گستر سبز دارای مشخصات ذیل می باشد.
- کشور سازنده: فرانسه
- شرکت سازنده: Kimo
- مدل دستگاه: LV 110
- شماره سریال: 1011 17 26
- شماره گواهی(Certificate): MEV 1003 181
- وزن: 190 گرم
- زبان: انگلیسی- فرانسه
- باتری: کتابی9V – قابل شارژ
11- کیفیت هوای داخل ساختمان:
(IAQ (Indoor Air Quality یا همان کیفیت هوای داخلی اماکن از جمله دیگر مباحث این دسته می باشند که برای برقراری شرایط مناسب پارامتر مذکور، نیاز به بررسی و اندازه گیری های اختصاصی در این زمینه می باشد. که با مقایسه مقادیر استاندارد پیشنهادی سازمان های مربوطه، اقدامات بعدی به منظور کاهش و یا برنامه ریزی های کنترلی می توان انجام داد. این اندازه گیری ها شامل CO، CO2، رطوبت نسبی و دمای محیط می باشد.
11-1- معرفی دستگاه اندازه گیری CO2:

دستگاه AQ 110 یکی دیگر از دستگاه های مورد استفاده بهداشت حرفه ای می باشد که به منظور اندازه گیری غلظت CO2 محیط استفاده می شود. مشخصات کلی دستگاه در ذیل بیان شده است.
- کشور سازنده: فرانسه
- مدل دستگاه: AQ 110
- شماره گواهی(CERTIFICATION): NEG 140 1005
- وزن: 340 گرم
- طول کابل: 45 سانتی متر تا 4 متر
- واحد اندازه گیری: ppm
- واحد دمای اندازه گیری: سلسیوس، فارنهایت
- رنج غلظت اندازه گیری: 0 – 5000 ppm
- رنج دمای اندازه گیری: -20 – +80 درجه ی سلسیوس
- دقت: 3%± میزان قرائت شده
12- دستگاه CO50:

این دستگاه مربوط به کیفیت هوا در داخل و اطراف ساختمان ها و سازه است، و به سلامت و راحتی سرنشینان ساختمان مربوط میشود. گازهایی مثل مونوکسید کربن، رادون و ترکیبات آلی فرار میتواند کیفیت هوای داخل ساختمان را تحت تاثیر قرار دهند و شرایط نا مطلوبی در ساختمان ایجاد کنند کنترل منبع، تصفیه و استفاده از تهویه برای رقیق کردن آلاینده ها روش اصلی برای بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان در اکثر ساختمانها است. در یک واحد مسکونی میتوانیم با راهکارهایی بسیار ساده به بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان بپردازیم شامل تمیز کردن داخل ساختمان.
12-1- معرفی خصوصیات دستگاه:
- کشور سازنده: فرانسه
- شرکت سازنده: kimo
- توانایی نگهداشت داده ها
- جنس دستگاهی از نوع ABS
- دارای محافظ: IP54
- ارتفاع ارقام: مقادیر:2 میلی متر- واحدها: 4.7 میلی متر
- قرائت مستقیم نتیجه
- قابلیت خاموش شدن خودکار بعد از 20 دقیقه
- قابلیت اندازه گیری دما و کربن منواکسید
13- ارتعاش:

موسسه ISO برای شتاب ارتعاش دستگاه ها با توجه به توان موتور دستگاه، حدود مجازی ارائه نموده است. اگر شتاب ارتعاش دستگاه بیش از حد مجاز باشد دستگاه ها از نظر ارتعاش بالانس نبوده و باید اقدامات کنترلی جهت کاهش ارتعاش صورت پذیرد و در واقع هدف از اندازه گیری ارتعاش صنعتی عیب یابی دستگاه است.
13-1- معرفی دستگاه ارتعاش سنج:
- ساخت شرکت SVANTEK لهستان – امریکا
- سنجش 6 کانال ارتعاشات وارده بر دست و بازو و تمام سطح بدن با قابلیت همزمان آنالیز صدا در 1/1 و 3/1 اکتاو
- محدوده فرکانس: 1Hz / 2828Hz
- محدوده اندازه گیری برای دست و بازو: 01ms-2RMS / 500ms-2Peak
- محدوده اندازه گیری برای تمام بدن: 01ms-2RMS / 50ms-2Peak
- دارای کارت حافظه MicroSD و حافظه 16 مگابایتی جهت ذخیره اطلاعات و انتقال داده ها به کامپیوتر از طریق نرم افزار ویژه
- مطابق با استانداردهای ISO 8041, ISO 2631, ISO 5349
14- فشار مانومتریک:

فشار یکی از مهمترین پارامترهای استفاده شده در صنعت برای کنترل پروسه های مختلف میباشد و از تقسیم نیرو بر سطح به دست می آید. این کمیت با توجه به این که در مواردی نظیر ارتفاع سنجی سطح مایعات و همچنین اندازه گیری سرعت سیالات و فلو نیز کاربرد دارد اهمیت ویژه داشته و تجهیزات و وسایل مختلفی جهت اندازه گیری آن در شرایط مختلف ابداع گردیده است . یکی از دستگاههایی که جهت اندازه گیری فشار بکار می رود، مانومتر است، در واقع مانومتر فشار سنجی است که با آن فشار گاز محبوس در یک ظرف را اندازه گیری می کنند.
14-1- دستگاه فشارسنج مانومتریک kimo مدل MP 120:
این دستگاه شامل پراب ،شیلنگ های رابط و یک قسمت پردازشگر می باشد که قسمت پردازشگر آن از یک صفحه نمایش با ابعاد تقریبی 50*35 میلیمتر و یک صفحه کلید شامل 5 کلید SELECT, OK , POWER/ESC , HOLD/MIN-MAX و LIGHT تشکیل شده است. صفحه کلید دستگاه در دو ردیف و زیر صفحه نمایش تعبیه شده است. صفحه نمایش نیز از دو ردیف ارقام دیجیتالی تشکیل شده است که ردیف بالا نشانگر میزان فشار و ردیف پایین نشانگر سرعت جریان می باشد.
14-2- مشخصات فنی دستگاه:
- امکان انتخاب واحد
- کالیبراسیون دستی و خودکار
- امکان HOLD کردن عدد خروجی
- نمایش ماکزیمم و مینیمم
- خاموش شدن خودکار
- نور پس زمینه قابل تنظیم
- امکان تنظیم پارامترهای آب و هوائی و همچنین محاسبه سرعت
- محدوده اندازهگیری مجاز معادل 250 میلی بار
- اتصالات فشار به قطر 6.2 میلیمتر از جنس برنج
- امکان تنظیم خاموش شدن بین 0 تا 120 دقیقه
- دارای 5 کلید با روکش فلزی و تغذیه شده با یک باتری 9 ولت کتابی
- نمایشگر دو خطی LCD با طراحی بدنه ضد شوک ABS و IP54 ضد گردو غبار و نفوذ آب
- وزن 190 گرم
- قابلیت انتخاب زبان فرانسه و انگلیسی
- بین 0 تا 1000+/- پاسکال با امکان نمایش در واحدهای Pa, mmH2O, inWg, m/s, fpm, daPa
- امکان اندازهگیری سرعت با لولههای پیتوت بین 2 تا 40 متر بر ثانیه و نمایش در واحدهای m/s, fpm, Km/h
- محافظ ضربه با گیره آهنربایی CE100
- اتصالات پیتوت T یا Y شکل
- لوله پیتوت 3.6 یا 8 میلیمتری با امکان جبران افت حرارتی و یا بدون آن
لینک کوتاه: https://acgih.ir/?p=9421
نویسنده: سیروان شیخی
«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وبسایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصیام، میکوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و بهروز، مسیرِ رشد حرفهای شما را هموارتر کنیم. خوشحال میشوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.



سلام کسی hse plan پمپ بنزین و cngداره؟
سلام. اگر برامون ارسال بشه در پست «نمونه HSE PLAN» پیوست می شود.