بیماری ها و عوارض ناشی از گرما
بیماری ها و عوارض ناشی از گرما
بیماری ها و عوارض ناشی از گرما
فرمت:Pdf تعداد صفحات: 10
پیشگفتار:
با توجه به ماهیت فرایندهای پالایشی که نیاز مبرم به منابع گرمایی جهت تولید برشهای (محصولات ) نفتی از نفت خام دارند همچنین اشتغال برخی از کارکنان در مناطق گرمسیری و یا در فصول گرم سال در فضاهای باز در معرض گرمای ناشی از منابع مصنوعی و طبیعی قرلر گرفته و پتانسیل ابتلا به عوارض ناشی از گرما برایشان وجود دارد لذا مجموعه حاضر با هدف آشنایی کارکنان با :
- عوارض و بیماریهایی که ممکن است در اثر کار در محیط های گرم ایجاد گردد.
- روشهای پیشگیری و کنترل عوارض و آسیبهای احتمالی ناشی از گرما .
تهیه شده است .که انتظار می رود با مطالعه و بکار گیری آن توسط کارکنان در معرض مواجهه، این مدیریت به هدف والای خویش یعنی حفظ و صیانت از نیروی کار نائل آمده و با آسایش و رفاه نیروی کار باعث افزایش بهره وری گردد.
این مجموعه حاوی مطالبی است جهت آشنایی کارکنان با عوارض ناشی از کار در گرما و عوامل مؤثر بر اختلالات و عوارض ناشی از گرما و روشهای کنترل و پیشگیری از عوارض گرما .
فهرست:
-
مقدمه
-
هدف
-
عوارض ناشی از کار در گرما
-
گرمازدگی
-
ضعف گرمایی
-
عرق جوش
-
غش ناشی از گرما
-
کرامپ (انقباض دردناک عضلات)
-
خستگی گرمایی
-
عوامل موثر بر اختلالات و عوارض ناشی از گرما
-
روشهای پیشگیری و کنترل گرما
مقدمه :
گرمای موجود در محیط کار از منابع مختلفی ایجاد می گردد که می تو ان از وسایل و ماشین آلات گوناگون، فرایندهای تولید ، تابش خورشید ، وسایل روشنایی مصنوعی ، انسان و شرایط جوی خارج از محیط کار نام برد .
هدف از کنترل گرما در محیط کار ، فراهم آوردن محیطی مناسب برای افزایش بهره وری کارکنان یا پیشگیری از وارد آمدن استرس حرارتی بر کارگران می باشد .
نگاهی به مشاغل و فرایندهای مختلف تولیدی ، نشان می دهد یکی از مهمترین و متداول ترین مشکلات بهداشت شغلی در محیط های کار ، شرایط جوی نامناسب و به عبارتی ، کار در محیط های گرم است ، به طوری که این مشکل در مشاغل مختلف اعم از مشاغل که در محیط های سر پوشیده یا روباز انجام می شود ، وجود دارد .
در صورتی که ردیف دمای محیط کار به حدی باشد که تعادل حرارتی انسان را بهم زند ، به شاغلان فشار گرمایی ( استرس گرمایی) وارد می شود و آنان در مقابله با فشار گرمایی ، پاسخ های فیزیولوژیکی نظیر افزایش دمای بدن ، افزایش ضربان قلب و … را نشان می دهند .
که این پاسخ ها به همراه عوامل دیگر نظیر خستگی ، کم آبی بدن و … می تواند به اختلالات ناشی از گرما ، بیماریهای ناشی از گرما و حتی در مواردی به مرگ منجر می شود . که این باعث کاهش راندمان افراد و بهره وری تولید ، از دست رفتن روزهای کاری و تضعیف یا از دست رفتن نیروهای کاری می گردد .
به همین دلیل آشنایی کارکنان با انواع اثرات و عوارض گرما بر بدن و راههای پیشگیری و درمانهای فوری آنها می تواند به کاهش عوارض ناشی از گرما در محیط کار کمک کند .
عوامل مخاطره آمیز محیطی ، شغلی و فردی ابتلا به اختلالات ناشی از گرما ، به عوامل مختلفی بستگی دارد که وجود هر یک از این عوامل به صورت مستقل یا توأم با سایر عوامل ممکن است با اعمال فشار گرمایی ، شرایط برای ابتلا به اختلالات ناشی از گرما را مهیا سازد .
عوامل مخاطره آمیز محیطی : دمای هوا میانگین دمای تابشی سرعت جریان هوا رطوبت نسبی .
عوامل مخاطره آمیز فردی : عدم تطابق فرد مصرف ناکافی مایعات و الکترولیت ها لباس نامناسب
شرایط جسمانی نامناسب ( اضافه وزن ، بیماریهای ریوی ، دیابت ، فشار خون بالا ، ناراحتی های پوستی )- لباس نامناسب مصرف داروها ( آمفتامین ها فنویتازین ها ، باربیتورات ها و … ) .
عوامل مخاطره آمیز شغلی : بار کاری زیاد ، شیفت کار طولانی ، مواجهه همزمان با عوامل فیزیکی محیط کار ( به ویژه صدا ) و برخی از ترکیبات سمی ، به کارگیری لوازم حفاظت فردی ( که در برخی موارد باعث عدم تبادل دما و تعریق می گردند ) ، و استفاده از پوشاک ضخیم و سنگین در زمان کار .
عوارض ناشی از کار در گرما :
کار در محیط گرم ، بدن را در معرض فشار گرمایی قرار می دهد . اعمال این فشار می تواند با آثار ذهنی و جسمی مختلفی همراه باشد . از جمله :
- پاسخ های ذهنی اولیه شامل افزایش تحریک پذیری ، عصبانیت ، برافروختگی ، تغییر در خلق و خو و افسردگی و …
- پاسخ های جسمی شامل افزایش فعالیت قلب ، تعریق ، عدم تعادل آب و الکترولیت ، و تغییر در میزان جریان خون سطحی .
حاصل ترکیب پاسخ های ذهنی و جسمی به صورت کاهش راندمان کار ، کاهش مهارت انجام کار ، تشدید سرعت ظهور خستگی و کاهش تمرکز و در نتیجه افزایش سریع میزان خطاها ، نشان داده می شود .
درصورتی که فشار گرمایی از حدود مجاز بیشتر شود ، می تواند اختلالاتی را به شرح زیر سبب گردد :
- کرامپ عضلانی ( گرفتگی عضلانی )
- تغییر در الگوی تنفس و ضربان قلب
- ضعف
- تعریق شدید
- سردرد
- جوش گرمایی ( عرض جوش )
- سرگیجه
- کاهش کارایی
لازم به ذکر است که سردرد از اولین علائم هشدار دهنده اعمال فشار گرمایی است که در صورت عدم آموزش مناسب کارگران و مسئولان ممکن است مورد بی توجهی قرار گیرد .
اگر مواجهه با گرما همچنان ادامه یابد ، علائم و نشانه های بعدی به صورت زیر بروز می کند :
- تغییرات فزاینده در الگوی تنفس
- نبض تند و شدید در ابتدا و سپس نبض تند و ضعیف
- سردرد شدید
- گرفتگی شدید و دردناک عضلات
- گیجی
- تغییر دمای پوست ( از پوستی سرد به پوستی داغ و خشک )
- توقف عمل تعریق
توقف تعریق در هر کارگری گویای قرارگیر ی او در معرض خطر جدی عوارض ناشی از گرماست .
زمانی که تعریق متوقف می شود ، دمای مرکزی بدن به سرعت افزایش خواهد یافت و درصورتی که دمای بدن به 41 درجه یا بیش از آن برسد ، شرایط وقوع گرمازدگی فراهم شده است .
بطور کلی عوارض ناشی از گرما به دو گروه طبقه بندی می شوند :
گروه اول عوارض خفیف است که شامل سوختگی پوست و جوش های گرمایی می باشند . جوش های گرمایی به علت بسته شدن دهانه غدد عرق ایجاد می گردد .
گروه دوم عوارض شدید است و شامل پنج سندرم بالینی است که ممکن است به علت تماس با دمای محیطی بالا ، ایجاد شود . به ترتیب کاهش شدت ، این سندرم ها عبارتند از : گرمازدگی ، خستگی ناشی از گرما ، کرامپ های گرمایی، سنکوپ گرمایی و اختلالات پوستی .
گرمازدگی
گرمازدگی, درمان گرمازدگی, پیشگیری از گرمازدگی
در گرمازدگی ، آغاز بیماری ناگهانی بوده و بیمار بیهوش می گردد . پوست فرد بسیار گرم و خشک و نبض تند می باشد .
این حالت بدنبال اختلال در سیستم کنترل کننده حرارت بدن رخ داده و به صورت علائم ناتوانی سیستم اعصاب مرکزی ، کاهش تعریق ، افزایش درجه حرارت مرکزی بدن به بیش از 41 درجه و اختلالات شدید فیزیولوژیک و بیوشیمیایی تظاهر می کند .
گرمازدگی ممکن است به دنبال : فعالیت بدنی شدید در محیط گرم ، اختلال در سیستم مرکزی یا محیطی تنظیم حرارت بدن ، عدم آگاهی یا ناتوانی در ترک محیط گرم ، نداشتن تطابق محیطی و یا عدم کفایت افزایشبرون ده قلب به هنگام مواجهه با گرما ، حادث گردد .
وضعیت فرد به میزان صدمه وارده به سیستم اعصاب مرکزی ، کلیه ها و کبد بستگی دارد . دو عضو اخیر همیشه آسیب می بینند . عوارض آسیب سلولی ناشی از گرما عبارتند از : نارسایی قلبی ، آریتمی ، گشاد شدن عروق ، کاهش فشار خون ، ادم مغزی ، نارسایی حاد کلیوی ، سندرم نارسایی تنفسی بزرگسالان ، خونریزی گوارشی ، نارسایی حاد کبدی ، افزایش پتاسیم سرم ، کاهش قند خون و …
سنکوپ گرمایی : سنکوپ گرمایی از بین رفتن ناگهانی هوشیاری به علت انبساط عروق پوستی است که به دنبال آن کاهش فشار خون مغز و سیستمیک رخ می دهد . حملات ناگهانی معمولاً بعد از فعالیت بدنی و کار شدیدی که حداقل 2 ساعت در محیط گرم طول می کشد ، ایجاد می شود .
پوست سرد و مرطوب و نبض ضعیف است و فشار خون سیستولیک معمولاً کمتر از 100 میلی متر بوده است .
ضعف گرمایی
ضعف گرمایی
علائم و نشانه های این عارضه عبارتند از : سردرد ، تهوع ، سرگیجه ، ضعف ، تشنگی و تلوتلو خوردن .
خوشبختانه این وضعیت به اقدامات درمانی سریع و به موقع ، به خوبی پاسخ خواهد داد . البته به چندین دلیل ضعف گرمایی را نباید کم اهمیت انگاشت ، اول اینکه غش ناشی از ضعف گرمایی ممکن است بسیار مخاطره آمیز باشد ، به عنوان مثال ممکن است فرد عهده دار هدایت دستگاه یا فرآیندی باشد که مراقبت و نظارت دائم را نیازمند است .
در این صورت وقوع غش می تواند موجب مخاطرات جدی جانی و مالی شود ، دوم اینکه ممکن است به واسطه غش ، صدمات و جراحات جدی به او وارد گردد ، و در نهایت اینکه برخی از علائم و نشانه های ضعف گرمایی مشابه گرمازدگی است و عارضه اخیر به منزله فوریت پزشکی شناخته می شود .
افرادی که دچار عوارض ناشی از ضعف گرمایی می شوند ، باید از محیط گرم خارج شده و مایعات از دست رفته بدنشان جبران شود . همچنین باید به آنها توصیه کرد به اندازه کافی استراحت کنند .
احتیاط در خصوص اشتغال به کار افرادی که دارای مشکلات قلبی بوده یا از رژیم غذایی کم نمک استفاده می کنند باید در مورد اقدامات لازم با پزشک مشورت شود .
عرق جوش ( جوش گرمایی )
این عارضه یکی از متداولترین مشکلات کار در محیط های گرم یا گرم و مرطوب است که به صورت بروز جوش هایی قرمز رنگ معمولاً در نقاطی که لباس تنگ است و به واسطه تماس با بدن عرق کردن بخوبی امکان پذیر نیست ، روی می دهد . این عارضه معمولاً در نقاطی از پوست مشاهده می شود که پیوسته به دلیل تبخیر عرق ، خیس است .
زمانی که جوش ها سطح زیادی از پوست را دربرگرفته یا عفونی شوند ، بسیار آزاردهنده خواهند بود .
در اغلب موارد با بازگشت فرد از محیط گرم به محیط خنک ، جوش ها بهبود می یابند .
غش ناشی از گرما
غش ناشی از گرما
علت غش ناشی از گرما ، تجمع خون در پاها ، دستها و اندام های انتهایی و نرسیدن اکسیژن کافی به مغز شناخته شده است و معمولاً در کسانی که با گرما تطابق نیافته و به صورت ایستاده در محیط گرم کار می کنند ، روی می دهد . در این پدیده ممکن است فرد هوشیاری خود را از دست بدهد .
واکنش فوق اگرچه همانند واکنشی است که در نتیجه خستگی گرمایی روی می دهد ، اما تأثیری بر تعادل گرمایی بدن ندارد . حمله غش ناشی از گرما معمولاً به سرعت و غیر قابل پیش بینی روی می دهد ، اما حرکت فرد به جای سکون و همچنین ایجاد تطابق تدریجی در کارگر از احتمال بروز چنین عارضه ای می کاهد .
کرامپ ( انقباض دردناک عضلات ) :
کرامپ حرارتی ممکن است در بین کسانی در هوای گرم مشغول کارند دیده شود .
این عارضه معمولاً در نیمه دوم شیفت کار بروز می نماید و افراد مبتلا عموماً ضعیف البنیه هستند . گاهی از اوقات علائم عمومی قبلی نظیر سردرد و سرگیجه وجود دارد ولی اختصاصاً بروز درد انقباضی شدید در ماهیچه های بکار گرفته شده ناگهانی خواهد بود . در اکثر مواقع ، حمله از ماهیچه های ساق پا شروع شده و به قسمتهای بالای پا و شکم گسترش می یابد و یا اینکه ابتدا در ماهیچه های دست و بازو و سپس در ماهیچه های پا و شکم
شروع می گردد . درد بصورت متناوب بوده و هرچند دقیقه یکبار با شدت زیاد فرد را می آزارد .
این حالت در حقیقت شکلی از مسمومیت با آب است که به دنبال آشامیدن مقدار زیاد آب در پی ، تعریق شدید در محیط گرم ایجاد می شود و منتهی به کاهش غلظت پلاسما می گردد . آشامیدن نوشابه ای حاوی کلر و سدیم ( نمک ) تنها چیزی است که بعنوان درمان بایستی بکار رود .
تحلیل قوا در اثر حرارت و گرمازدگی : تحلیل قوا در اثر حرارت بهمراه از دست دادن آب و نمک بدن پیش می آید .
غلظت مایعات بدن تغییر چندانی نمی کند ولی کاهش حجم خون سبب بروز علائم می گردد .
طی چند روز فرد از ضعف خستگی و سردرد شکایت دارد که ممکن است با بی اشتهایی و استفراغ همراه باشد .
فرد با علائم نارسایی گردش خون همراه با رنگ پریدگی ، کاهش فشار خون و تعریق زیاد مواجهه خواهد شد .
در حالی که در گرمازدگی ، علائم ناشی از اختلال در تنظیم درجه حرارت و ایجاد تعادل با درجات بالاست .
شروع علائم ناگهانی است و فرد یکباره بیهوش شده و حرارت بدن وی حداقل 40.6 درجه سانتی گراد است.
خستگی گرمایی
خستگی گرمایی اگرچه جدی ترین مشکل بهداشتی ناشی از گرما نیست ، اما یکی از متداول ترین عوارض است . این عارضه زمانی روی می دهد که فرد تعریق زیادی نموده ، اما با وجود از دست دادن بخش زیادی از مایعات بدن ، آب به اندازه کافی ننوشیده یا نمک کافی مصرف نکرده باشد . به بیان ساده ، چنین کارگری را می توان فردی با پوست خیس ، رنگ پریده و ضعیف توصیف کرد .
خستگی گرمایی موجب افت راندمان فعالیتهای حسی ، حرکتی ، فکری و مشاغل نظارتی می گردد . عدم تطابق یکی از عوامل مستعدکننده ابتلا به چنین عارضه ای است .
برطرف کردن فشار گرمایی ، تنها راه درمانی برای خستگی گرمایی ، پیش از رسیدن به شرایط بسیار جدی و خطرناک است . همچنین اجرای برنامه ایجاد تطابق و برنامه های آموزشی برای افرادی که در محیط گرم مشغول به کار هستند ، در پیشگیری از این عارضه مفید خواهد بود .
عوامل موثر بر اختلالات و عوارض ناشی از گرما
گذشته از عوامل محیطی و بارکاری ، عوامل متعددی بر قابلیت انسان برای مقابله یا تطابق با گرما تأثیرگذارند .
بسیاری از این عوامل ممکن است نقشی کمک کننده در ابتلا به اختلالات و عوارض داشته باشند . به همین دلیل توجه کافی به این عوامل ضروری است . برخی از این عوامل عبارتند از :
- فقدان تطابق : مربوط به زمانی است که فرد فرصت کافی جهت تطابق ندارد یا شرایط ایجاد تطابق فراهم نیست .
- وضعیت سلامتی : برخی از خصوصیات جسمانی یا بیماری ها ممکن است همانند یکی از عوامل ایجاد یا تشدید کننده اختلالات و عوارض ناشی از گرما در بدن عمل کنند .
- الف) اختلالات پوستی ممکن است از یک طرف محدودیت میزان تعریق را موجب گردیده و به تشدید اختلالات ناشی از گرما منجر شود ، از سوی دیگر در نتیجه گرما و رطوبت محیط شدت یابد .
- ب) بیماریهای قلبی عروقی ممکن است از قابلیت های بدن در مقابله با گرما بکاهند یا به دنبال مواجهه با گرما تشدید شوند .
- ج) دیابت کاملاً کنترل نشده ممکن است منجر به از دست رفتن آب بدن گردیده و مواجهه با گرمای بیش از حد ، موجب وخیم تر شدن حال فرد می شود
- ه) چاقی فرد را نیازمند صرف انرژی بیشتری برای حرکت می کند و از طرفی به دلیل وجود لایه های چربی ، میزان دفع حرارت از بدن کاهش می یابد . از این رو هر دو مورد فوق بر انباشت انرژی گرمایی در بدن می افزایند .
- تحت درمان بودن و استفاده از دارو یا مواد مخدر : این مورد قادر است نوع پاسخ به گرما و نیز روند ایجاد تطابق را تحت تأثیر قرار دهد . داروها و اقدامات درمانی مختلف احتمالاً بر سیستم ها و واکنش های مختلف بدن تأثیر می گذارند .
- سابقه ابتلا به اختلالات ناشی از گرما : افرادی که سابقه ابتلا به عوارض شدید ناشی از گرما دارند ، به ندرت ممکن است پس از بهبودی دچار عدم تحمل گرمایی شوند . در غالب موارد ، اختلال در سیستم دفع گرما ، عامل اصلی چنین پدیده ای ذکر شده است .
روشهای پیشگیری و کنترل گرما :
برای کنترل گرما در محیط کار ، سه روش کلی کاربردی به شرح زیر وجود دارد :
- کنترل اداری
- تعدیل شرایط گرمایی محیط کار
- استفاده از وسایل حفاظت فردی
پیش از کاربرد هر نوع روش کنترل ، می بایست نوع فشار گرمایی موجود در محیط کار تعیین شود ، زیرا روش کنترل گرمای تابشی با روش کنترل گرمای جابجایی متفاوت است .
از این رو ، افزون بر گرما ، می بایست بار گرمایی موجود ، منبع گرما و میزان گرمای محیط و نوع کاری که کارگر انجام می دهد ، مشخص گردد . به طور کلی ، ممکن است یک روش کنترل خاص در یک محیط رضایت بخش باشد ولی در بسیاری موارد لازم است ترکیبی از روشهای گوناگون کنترل بکار بسته شود .
- 1- روش اداری برای کاهش فشار گرمایی :
الف- کاهش فعالیت جسمانی : کاهش فعالیت جسمانی که کارگر باید در محیط گرم انجام دهد ، یکی از روشهای کنترلی است . اگر فعالیت بدنی کارگر کم شود ، میزان سوخت و ساز پایین آمده و در نتیجه کارگر کمتر به تنش گرمایی دچار می شود .
ب- تغییر تماس کارگر با گرما : افزون بر کاهش فعالیت جسمانی می توان تغییراتی در تماس کارگر با گرما ایجاد نمود .
- یکی از روشها ، ایجاد برنامه منظم کار و استراحت برای راحتی کارگر می باشد ، این کار به وسیله اختصاص دادن مکان های استراحت تکمیل می گردد . در این مکان ها درجه حرارت هوا باید به وسیله تهویه مطبوع پایین تر از 24 درجه سانتی گراد نگه داشته شود .
- روش دیگر ، تدوین برنامه کار برای مشاغلی که در محیط گرم انجام می شوند ، می باشد . در صورت امکان ، فرایند گرمازا باید در اوقات خنک تر روز انجام پذیرد ، در این صورت بار گرمایی محیط کم می شود .
- تهیه آب خنک با درجه حرارت 10 الی 15 درجه سانتی گراد در نزدیکی محل کار برای کاهش احتمال از دست دادن آب و الکترولیت ها که نتیجه آن عوارض ناشی از گرما است و آبخوری باید در نزدیکی محل کار باشد. با تهیه آب آشامیدنی حاوی 0.1 درصد نمک محلول ، امکان ایجاد کرامپ های گرمایی به طور قابل توجهی کاهش می یابد . این روش بر استفاده از قرص های نمک برتری دارد .
پ) معاینات کارگران : برخی افراد نسبت به گرما حساسیت بیشتری دارند که این امر خود می تواند سبب بروز ناراحتی های ناشی از گرما در این افراد می شود . از این رو ، به منظور شناسایی افراد حساس ، معاینات پیش از استخدام کارگرانی که باید در محیط گرم کار کنند ، الزامی است . برخی از بیماریها مانند بیماریهای قلبی و عروقی و شرایط مناسب عمومی بدن دارای اهمیت اند . همچنین در هنگام معاینات دوره ای باید تغییراتی که گرما در شرایط جسمانی کارگر ایجاد کرده و میزان اثرات زیان آور گرما بر روی کارگر تعیین شود .
ت) آموزش کارگران : پیش از اینکه کارگر در محیط گرم مشغول بکار شود ، باید آموزش و مهارت های لازم در مورد محیط کار به او داده شود و کارگر نسبت به خطراتی که در محیط کار متوجه اوست کاملاً آگاه باشد و مطالبی که می باید به کارگر آموزش داده شوند عبارتند از :
- کنترل اداری
- اثرات سازش با محیط گرم .
- نیاز به جبران آب از دست رفته .
- نیاز به جبران نمک .
- تشخیص علایم و درمان بیماریهای ناشی از کار در محیط گرم .
- اثرات الکل ، کم خوابی ، بیماریها و … بر روی تحمل گرما .
- لباس مناسب جهت کار .
- نیاز به استراحت لازم برای دوری از محیط گرم .
با شرکت در برنامه آموزشی ، افراد با خطراتی که در تماس با فشار گرمایی وجود دارد ، آشنا می شوند .
ث) سازش کارگران با گرما : مطالعات بسیاری نشان داده است که برنامه مناسب سازش ، باعث کاهش تنش گرمایی در میان کارگران صنایع گرم می شود . به طور کلی ، به یک برنامه دو هفته ای سازش نیاز است .
در طول دوره کارگر بتدریج با محیط گرم تماس پیدا نموده و تطابق های فیزیولوژیک در بدن او برای کاهش تنش های گرمایی به وجود می آید . مرکز تحقیقات ملی بهداشت و ایمنی شغلی آمریکا ، یک دوره شش روزه را برای سازش با گرما توصیه می کند به گونه ای که در روز نخست کارگر با 50 درصد بار گرمایی و میزان کار در تماس می باشد .
9- تعدیل شرایط گرمایی محیط کار :
الف) تعدیل در گرمای محیط کار با کنترل گرمای جابجایی : یکی از بهترین روشهای کنترل تماس در محیطی که کارگر با گرمای جابجایی مواجهه است جدا کردن کارگر و قطع تماس با عامل زیان آور است .
روشهای گوناگونی برای جلوگیری از تماس کارگر با گرمای جابجایی وجود دارد . این روشها بر پایه نوع کار مورد استفاده قرار می گیرند و عبارتند از :
ب ) تهویه عمومی ( ترقیقی ) : در بسیاری اوقات که بار گرمایی جابجایی وجود دارد کاربرد تهویه عمومی برای کاهش فشار گرمایی سودمند است . جریان گردشی هوا توسط بادبزن های خنک کننده موجب کاهش گرمای جابجایی در محیط کار می شود . با این وجود ، لازم به یادآوری است که هرگونه جریان گردشی هوای محیط کار دمای هوا را کاهش نمی دهد . اگر دمای محیط بیش از 35 درجه سانتی گراد باشد ،
جریان هوا نه تنها موجب افزایش دفع گرما از بدن نمی شود ، بلکه کاهش گرما در محیط را نیز سبب نمی گردد . در محیط هایی که گرمای جابجایی وجود دارد به دلیل اینکه هوای گرم به بالا صعود می کند و از طریق هواکش ها در سقف به بیرون فرستاده می شود ، می توان توأماً با تهیه هوا از خارج محیط کار ، خنک کنندگی موثرتری ایجاد کرد . البته هوای بیرون می بایست دمایی پایین تر از دمای هوای محیط کار داشته باشد تا بار گرمایی در محیط کار را کم کند .
حذف گرمای هوای محیط کار : در موارد خاص که هوای بیرون به اندازه کافی برای خنک کردن محیط سرد نمی باشد ، باید هوای بیرون را سرد نمود . این کار را می توان با خنک کردن هوا به وسیله آب یا سرد نمودن به وسیله دستگاه سردکننده انجام داد . خنک کردن هوا به وسیله آب یا سرد نمودن به وسیله دستگاه سرد کننده انجام داد . خنک کردن به وسیله آب ، توسط عبور هوا از میان آب فشانها انجام می گیرد .
در این روش انرژی گرمایی لازم برای تبخیر آب از هوا گرفته می شود به این ترتیب هوا خنک می گردد ، البته سرد کردن به وسیله دستگاههای سردکننده معمولاً هزینه گزافی را ایجاد می کند .
الف) حفاظت در برابر شرایط آب و هوایی : شرایط آب و هوایی محل کارخانه می تواند به بار گرمایی محیط درونی کارگاه اضافه کند . تابش خورشید ، گرمای محیط و رطوبت هوا می توانند سبب افزایش فشار گرمایی شوند .
استفاده از شیشه های بازتاب کننده در پنجره ها می تواند به گونه ای موثر موجب کاهش دمای تابشی در محیط کار شود . افشاندن آب بر روی سقف کارگاه می تواند باعث تبخیر و در نتیجه کاهش دمای سقفگردد . افزون بر اینها ، عایق گذاری کافی در دیوارها و سقف می تواند نتیجه ای مطلوب دهد .
ب) تعدیل در گرمای محیط با کنترل گرمای تابشی :
یکی از منابع اصلی فشار گرمایی در صنایع ، گرمای تابشی است . به طور کلی ، سه روش کاربردی در کاهش بارگرمایی تابشی وجود دارد :
- کاهش میزان گرمای تابشی : برای کاهش بار گرمایی تابشی می توان منبع تابش را عایق گذاری نمود . یک ماده هادی گرما می توان در بدنه خارجی جسم قرار داد تا باعث کاهش گرمای تابشی شده و آنرا تبدیل به گرمایی کند که بتواند به شکل جابجایی خارج گردد . به این منظور لازم است که سطح خارجی منبع تابش را به وسیله یک شبکه حاوی آب پوشش داد به گونه ای که آب در داخل شبکه در حال گردش باشد و انرژی گرمای تابشی را جذب نموده و آن را به بیرون انتقال دهد .
- حفاظ برای کنترل گرمای تابشی : این روش یکی از راههای موثر در کنترل گرمای تابشی است . به وسیله کاربرد حفاظ بین کارگر و منبع تابش ، از انتشار پرتو مادون قرمز در محیط جلوگیری می شود . چون گرمای تابشی در یک خط مستقیم سیر می کند و به این علت مهم است که حفاظ در محلی مناسب بین کارگران و منبع قرار داشته باشد . دو نوع حفاظ گذاری قابل اجرا می باشد .
الف : حفاظ بازتابی
ب : حفاظ جذبی
در حفاظ بازتابی از ورقه های براق بازتاب دهنده پرتو تابشی استفاده می شود و در حفاظ جذبی از ورقه هایی که با رنگ سیاه مات رنگ آمیزی شده ، استفاده می گردد .
استفاده از وسایل حفاظت فردی :
برخی مواقع که کارگر مجبور است در محیط گرم برای انجام کارهایی مانند تعمیرات یا نگهداری به انجام وظیفه بپردازد ، استفاده از وسایل حفاظت فردی انتخابی مناسب می باشد زیرا ممکن است استفاده از یک حفاظ ثابت امکان پذیر نباشد . اما این وسایل ( که شامل لباس ، دستکش ، نقاب و … که بازتاب دهنده گرمای تابشی می باشند ) در برخی مواقع باعث محدودیت در حرکت و تنفس می شود و همچنین از تبخیر عرق بدن و در نتیجه خنک شدن از این طریق جلوگیری می کنند . در نتیجه کارگر تنها برای مدتی کوتاه قادر به استفاده از این وسایل می باشد . در جاهایی که به تماس طولانی نیاز باشد یا کاهش گرمای جابجایی اضافی لازم است می توان از لباسهای سردشونده استفاده کرد . خنک کردن در این لباسها با عبور هوای سرد فشرده در میان دو جدار لباس انجام می شود . ولی این نوع لباس محدودیت زیادی برای فعالیت ایجاد می کند و فقط برای مواقع اضطراری سودمند است . از دیگر وسایل حفاظت فردی می توان به پیش بندهای بازتاب کننده ، دستکش ، کلاه و حفاظ صورت اشاره کرد .
توجه :
در صورت بروز کرامپ گرمایی : ابتدا شخص را از محیط گرم دور نموده و سپس ب ه او مایعات نمک دار خوراینده شود و در صورت لزوم باید تزریق داخل وریدی انجام داد . جهت پیشگیری در مشاغلی که خطر کرامپ گرمایی وجود دارد ، قرص های نمک یک گرمی در کنار آب سردکن ها ، جهت استفاده کارگران قرار داده شود .
در صورت بروز گرمازدگی : در آغاز باید پوست را سریع خنک نمود و آن را مرطوب نگه داشت . برای این کار فرد را در ملحفه یا حوله مرطوب و سرد قرار داده و یا بدن وی را با اسفنج خیس ، مرطوب نموده و یا شخص را درون آب سرد غوطه ور ساخت . ( اغلب مرگ ها در گرمازدگی در 24 ساعت اولیه رخ می دهد ).
در صورت بروز سنکوپ گرمایی : خوابانیدن بیمار به پشت، خنک کردن آن و تجویز مایعات . بیماری های زمینه ای باید بررسی و درصورت نیاز درمان گردند.
در صورت بروز عرق جوش : به منظور جلوگیری از عفونت ، پوست را خشک و تمیز نگه دارید ، لباس نخی و آزاد به تن کنید ، دوش آب خنک و تهویه هوا بسیار موثر است ، استفاده از برخی پمادها احتمالاً در کم کردن خارش مفید خواهد بود .
دانلود توضیحات بالا:
بیماری ها و عوارض ناشی از مواجهه با گرما
حتما بخوانید:
⇐ ارزیابی گرما در محیط های کار
منبع: بهداشت حرفه ای
منابع و مؤاخذ:
- گلبابایی فریده. تیرگر،آرام. علی محمدی، ایرج.بهداشت شغلی در محیط های گرم .انتشارات دانشگاه تهران
- قضایی ، صمد .بیماریهای ناشی از عوامل فیزیکی محیط کار . انتشارات دانشگاه تهران
- احمد زاده ، علی .گرما و سندرم های بالینی گرمازدگی، انتشارات جهاد دانشگاهی اهواز
- گلبابایی، فریده ، امیدواری ، منوچهر، انسان و تنشهای حرارتی محیط کار ، انتشارات دانشگاه تهران
- Training Guide , Heat, WW.cdc.gov,1994.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.