مدارس بهداشتی

آیین نامه بهداشت محیط مدارس

آیین نامه بهداشت محیط مدارس

آیین نامه بهداشت محیط مدارس

 

ماده 1: محلي كه براي احداث مدرسه در نظر گرفته مي شود ، بايد در فاصله و موقعيت مناسبي نسبت به مراكز جمعيتي و نواحي مسكوني و آموزشي بوده و در مالكيت آموزش و پرورش و داخل محدوده شهري يا روستا قرار داشته، و امكان دسترسي به تاسيسات مانند آب، برق، تلفن و گاز داشته باشد .

بر اساس مطالعات اقليمي منطقه ، در هنگام احداث ساختمان مدرسه ، رعايت نكات زير ضروري است :

با توجه به تعيين جهت وزش باد ، زمين انتخابي نبايد در مسير و مجاورت عوامل الودگي زا مانند كارخانجات صنعتي ، شيميايي ، محل هاي دفن زباله ، فاضلاب شهري ، دامداري ، مرغداري ، دباغ خانه ها ، كشتارگاه ها ، كوره هاي آجرپزي ، محل انباشت كود و ساير مراكزي كه به نحوي ممكن است ايجاد دود ، بو و گرد غبار نمايد قرار داشته باشد .بايد دقت شود تا محل احداث مدرسه در جوار بيمارستان ، تيمارستان، گورستان، زندان، خطوط راه آهن ، بزرگراهها قرار نداشته باشد و خارج از حريم هاي كابلهاي فشار قوي برق (هوايي يا زميني) خطوط اصلي و فرعي گاز رساني ، پست هاي زميني فشار قوي ، پمپ بنزين ، محل عرضه و فروش كپسول هاي گاز ، انبار هاي مواد محترقه، منفجره ، تركيبات شيميايي مانند كاغذ ، پارچه ، لاستيك ، چوب ، الياف و غيره و نيز در مسير حوزه هاي آبريز فرعي و مصب رودخانه واقع نشود .

تبصره 1 : در صورتيكه احداث مدرسه در نزديك محيط هاي ذكر شده در ماده 1 اجتناب ناپذير و اجباري باشد ، بايد حداقل 500 متر با مراكز فوق فاصله داشته باتشد

تبصره 2 : در صورتيكه ابتدا مدرسه احداث شده باشد ساير مراكز بايد فاصله مناسب (حداقل 500 متر) تا مدرسه را رعايت نمايند .

ماده 2 : معيار محاسبه مساحت زمين مورد نياز به منظور احداث مدرسه ، تعداد دانش آموزاني خواهد بود كه در آن مدرسه به تحصيل اشتغال خواهند داشت و متناسب با دوره هاي ابتدايي

تبصره 1: براي احداث مدارس فني و حرفه اي ، مدارس شبانه روزي و مدارس كار و دانش حسب مورد علاوه بر زمين اشاره شده در

ماده 2 اين آيين نامه بايد زمين كافي جهت احداث كارگاه ، آزمايشگاه اختصاصي ، فضاهاي ورزشي ، خوابگاه ، سالن غذا خوري ، آشپزخانه و انبار در نظر گرفته شود .

تبصره 2 : تعداد طبقات مدارس براي دوره هاي ابتدايي و راهنمايي حتي الامكان دو طبقه و در صورت ضرورت حداكثر سه طبقه و براي دبيرستان هاي فني و حرفه اي و كار و دانش حداكثر چهار طبقه مجاز است .

تبصره 3 : ضوابط احداث خوابگاه ، سالن غذاخوري ، آشپزخانه ، انبار ، سردخانه ، بوفه ، حمام ، سرويس هاي بهداشتي و ضوابط و معيارهاي طراحي فضاهاي آموزشي و پرورشي سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس كشور رعايت گردد .

تبصره 4 : آيين كار مكان يابي و ساختمان ، تجهيزات و بهداشت بوفه مدارس مي بايست با استاندارد 4072 مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مطابقت داشته باشد

ماده 3 : لازم است نقشه هاي ساختماني مدارس و ساير فضاهاي مرتبط در مقطع مختلف تحصيلي منطبق با معيارهاي بهداشتي و براساس استانداردهاي موجود در ضوابط طراحي فضاها ( مربوط به سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس كشور و بند 7 استاندارد ملي ايران ، شماره 2086 مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ) طراحي شود.

تبصره : هر گونه اصلاحات ، تعويض محل و توسعه ساختمان مشمول ماده 3 اين آيين نامه خواهد بود .

ماده 4: ديوارهاي كلاسها بايد كاملاٌ خشك، بدون درز ، صاف و حداقل تا ارتفاع كف پنجره ها از سنگ مناسب استفاده شده و بقيه سطح ديوار مطابق با جدول رنگ فضاهاي آموزشي و جدا ول نازك كاري رنگ آميزي گردد و تمهيدات لازم جهت جلوگيري از انتقال صوت به كلاس مجاور انجام شود .

ماده 5 : كف كلاسها، راهروها و پله ها بايد مقاوم ، مسطح و قابل شستشو بوده و لغزنده نباشد .

ماده 6 : سقف كلاسها بايد صاف ، بدون درز و شكاف و به رنگ روشن باشد

ماده 7 : تابلو كلاس درس بايد در محلي مناسب كه نور كافي به آن مي رسد قرار داشته و در معرض ديد كامل دانش آموزان و به رنگ سبز مناسب و غير براق باشد ، تا از ايجاد خيرگي بر اثر بازتاب نور جلوگيري گردد . فاصله تابلو كلاس درس از اولين رديف دانش آموزان نبايد از 2.2 منر كمتر باشد .

ماده 8 : براي هر نفر دانش آموز در كلاس حداقل بايد 1.25 متر مربع سطح در نظر گرفته شود . حداكثر ابعاد قابل قبول براي كلاس درس 8 متر طول و 7 متر عرض مي باشد . ارتفاع سقف كلاس نبايد از 3 متر كمتر باشد .

ماده 9 : ضوابط ارگونومي (مناسبات فيزيكي بدن) براي دانش آموزان دوره هاي مختلف تحصيلي بايد بر اساس معيارها و ضوابط طراحي سازمان نوسازي مدارس و مركز سلامت محيط وكار و بند 6 استاندارد ملي ايران 2086 موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ، در ساخت تجهيزات ، منطبق باشد .

ماده 10 : پله هاي مشرف به پرتگاه در مدارس بايد لغزنده نبوده و به نرده مناسب مجهز باشد .

ماده 11 : حداكثر ارتفاع پله در مدرسه 18 سانتيمتر و حداقل عرض آن 30 سانتيمتر و طول آن حداكثر 1.30 متر باشد .

ماده 12: نقشه مدارس استثنايي، طبق ضوابط و استانداردهاي موجود براي معلولين بوده و كلاسها در طبقه همكف در نظر گرفته شود .

ماده 13: در و پنجره هاي مشرف به فضاي خارج ، براي جلوگيري از ورود حشرات بايد به توري سيمي مناسب مجهز باشند و پنجره هاي طبقات فوقاني مشرف به پرتگاه علاوه بر موارد فوق داراي نرده محافظ يا كتيبه ثابت باشد ( از جا شيشه بزرگ استفاده نشود ).

ماده 14: كلاس دانش آموزان خرد سال بايد در طيقات پايين تر ساختمان قرار گيرد .

ماده 15 :ايجاد هر گونه بالكن و تراس مرتبط با كلاس ممنوع است .

ماده 16 : سالن اجتماعات، كارگاه، آموزشگاه، مكانهاي ورزشي و اتاقهاي عمومي در نقشه ساختماني مدرسه طوري منظور شود ، كه مزاحمتي براي كلاسهاي درس بوجود نياورد .

ماده 17: در مدارس شبانه روزي مساحت اتاق خواب بايد مطابق استانداردهاي طراحي فضاي سازمان نوسازي ، توسعه و تجهيز مدارس و مركز سلامت محيط و كار، براي هر اتاق خواب حدود 40 متر مربع با 4 تخت دو طبقه به ظرفيت 8 نفر باشد ( براي هر نفر 5 متر مربع سطح در نظر گرفته شود).

تبصره: حداكثر تعداد افراد در هر اتاق عمومي نبايستي بيش از 8 نفر باشد .

ماده 18: كف آزمايشگاه و سطح ميزهاي آن بايد قابل شستشو و نسبت به حرارت و مواد شيميايي و غيره مقاوم باشد.

ماده 19: آب مورد مصرف بايد با استاندارد ملي 1053 و 1011 مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مطابقت داشته باشد .

تبصره 1: در روستاهايي كه آب لوله كشي دارند بايد مدرسه به شبكه آب روستا متصل شود .

تبصره 2 : در مدارسي كه از آب لوله كشي برخوردار نيستند و يا با قطع آب شبكه مواجه مي باشند لازم است با استفاده از منبع بهداشتي ، ذخيره آب مورد نياز شرب و ساير مصارف بهداشتي با رعايت ضوابط و براي هر دانش آموز حداقل 15 ليتر در روز تامين گردد . ضمنا براي مدارس شبانه روزي حداقل ميزان آب مصرفي يكصد ليتر براي هر نفر در نظر گرفته شود .

تبصره 3 : آبخوري عمومي آموزشگاه بايد داراي شرايط زير باشد :

الف) كف محوطه آبخوري قابل شستشو و داراي شيب كافي و مناسب به طرف مجراي فاضلاب باشد .

ب) ديوار لبه آبخوري بايستي از جنس قابل شستشو (نظير كاشي) بوده و داراي شيب مناسب بطرف مجراي فاضلاب باشد.

ج) ديوار اطراف آبخوري از جنس قابل شستشو (نظير كاشي ، سراميك ، سنگ و …) باشد .

د) آبخوري عمومي دانش آموزان بايد با شيرهاي مناسب يا آب سرد كن مجهز گردد و حداقل براي هر 45 نفر يك شير آبخوري پيش بيني شود . ارتفاع شير آن متناسب با سن دانش آموزان در دوره هاي مختلف تحصيلي (100- 75 سانتيمتر) از سطح زمين باشد .

ه) آبخوري بايد خارج از سرويس هاي بهداشتي و با رعايت شرايط بهداشتي و با فاصله حداقل 15 متر احداث گردد .

ماده 20 : تعداد توالت ها در مدرسه به ازاء هر 40 نفر حداقل يك چشمه توالت و هر 60 نفر يك دستشوئي در نظر گرفته شود .

تبصره 1 :مشخصات بهداشتي توالتها و دستشوئيها از نظر طراحي و اجرا مطابق با موارد مندرج در ماده 2 آيين نامه باشد .

تبصره 2 : ارتفاع دستشوئي ها متناسب با سن دانش آموزان در دوره هاي مختلف تحصيلي (75-60 سانتيمتر از سطح زمين ) باشد .

تبصره 3 : استفاده از صابون مايع در دستشوئي ها ضروري بوده كه بهتر است توسط مخزن ثابت صابون مايع و لوله كشي روي دستشوئي ها انجام شود .

ماده 21 :نحوه دفع فاضلاب بايستي بر اساس استاندارد هاي موجود از نظر بهداشتي ، طراحي و اجرا شود .

تبصره 1 : مناطقي كه سيستم دفع فاضلاب (اگو) ندارند ، دفع فاضلاب به چاههاي جاذب و يا سپتيك تانك طبق اصول بهداشتي انجام گرفته و طرح آن بايستي طبق ضوابط و معيارهاي طراحي فضاي آموزشي و پرورشي سازمان نوسازي ، توسعه و تجهيز مدارس كشود تهيه و اجرا گردد .

تبصره 2:حجم سپتيك تانك يا چاه فاضلاب بر اساس طراحي پروژه از نظر معماري با توجه به ظرفيت مدرسه محاسبه و تعيين گردد .

ماده 22 : كلاسها بايد حتي الامكان طوري ساخته شوند كه از نور طبيعي استفاده نمايند ، ترجيحا پنجره ها در سمت چپ دانش آموزان تعبيه شود و سطح آن حدود يك پنجم مساحت كلاس باشد .

تبصره 1: در مورد كلاسهاي شبانه روزي و يا كلاسهايي كه اجبارا از نور مصنوعي استفاده مي نمايند شدت روشنائي بايستي برابر 500-300 لوكس بوده و نحوه تابش طوري باشد كه ايجاد خيرگي دانش آموزان ننمايد .ميزان نور راهروها بايستي برابر 150-100 لوكس و رختكن ها و دستشوئي ها حداقل 500-100 لوكس در نظر گرفته شود .

تبصره2 :شدت روشنايي براي كارگاه هاي فني و حرفه اي در مدارس و آزمايشگاهها مطابق با معيارهاي بهداشت كار موضوع ماده 85 قانون كار جمهوري اسلامي ايران رعايت شود .

ماده 23 : درجه حرارت مناسب جهت كلاسها بين 21- 18 درجه سانتيگراد و رطوبت 60-50 درصد مي باشد .
تبصره : در مورد تامين گرماي كلاسها بايد ضوابط زير رعايت شود : وسايل گرمايشي بخصوص بخاري هاي گازي مدارس بايد استاندارد بوده و گازهاي حاصل از سوخت دستگاههاي مولد حرارت به خارج از كلاس هدايت شود تا حداقل اكسيژن را براي سوخت كامل مصرف كند . خطر آتش سوزي وجود نداشته باشد و فضاي كلاس را بطور يكنواخت گرم نمايد ( نكات ايمني بطور كامل رعايت گردد) .

ماده 24: كليه مراكز آموزشي مشمول اين آيين نامه بايد مجهز به وسايل اعلام و اطفاء حريق بوده و از نظر طراحي بايستي پيش بيني هاي لازم جهت تامين راه هاي ورودي و خروجي اضطراري با توجه به ظرفيت مدرسه و تعداد طبقات به عمل آيد . اين راهها بايستي با علائم ويژه و با رنگ سبز مشخص گردد تا محل فرار اضطراري مشخص گردد.

تبصره1: حداقل دو راه براي مواقع اضطراري كه از هر نقطه داخل ساختمان قابل رؤيت باشد لازم است . و بايستي امكان تخليه ساكنين در كوتاه ترين زمان ميسر گردد و اجزاء سازه اي مسيرهاي فرار در مقابل حريق مقاوم باشند .

تبصره 2: اصول طراحي سازه هاي ايمني مدارس طبق استاندارد ملي 4571 مؤسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران رعايت گردد .

ماده 25 : كليه كلاسها ، راهروها ، قسمتهاي اداري ، خوابگاه ، ناهارخوري ، آشپزخانه ، توالت و دستشويي ، محوطه سالن ورزشي، كارگاه و آزمايشگاه بايد داراي زباله دان بهداشتي درب دار، ضد زنگ با ظرفيت و تعداد مناسب باشند و روزانه تخليه و به موقع شستشو و تميز گردند.

ماده 26 : وجود هر گونه حوض و حوضچه در محوطه مدارس ممنوع است .

ماده27 : ديوارها و كف كارگاه و آزمايشگاه بايستي از جنس مقاوم و قابل شستشو (كاشي، سراميك، موزاييك و …) باشد و كف لغزنده نبوده و داراي شيب مناسب به طرف كف شوي باشد .

تبصره 1: آزمايشگاه و كارگاه بايستي مجهز به دستشويي و صابون مايع باشد .

تبصره2: آزمايشگاه و كارگاه بايد داراي دستگاه تهويه متناسب با حجم سالن جهت تهويه هوا باشد .

تبصره 3 : دستورالعمل ايمني كار در آزمايشگاه بايد داراي دستگاه تهويه متناسب با حجم سالن جهت تهويه هوا باشد.

تبصره 4 : دستوالعمل ايمني كار در آزمايشگاه و كارگاه مطابق با ماده 85 و تبصره 1 ماده 96 قانون كار جمهوري اسلامي ايران و دستوالعمل ايمني كار در آزمايشگاه و كارگاه حسب مورد تهيه و در محل مناسب و قابل روئيت نصب گردد

ماده 28 : هر مدرس بايستي داراي اتاق خدمات بهداشتي مجهز به تجهيزات كامل جهت انجام فعاليتهاي بهداشتي تغذيه اي ( معاينات بهداشتي درماني دانش آموزان شامل بيمار يابي ، بينايي سنجي ، شنوايي سنجي، و پايش رشد آموزش بهداشت و تغذيه به كاركنان و دانش آموزان ، كمكهاي اوليه در موقع بروز حادثه و …) باشد .

ماده 29 : براي هر 15 مدرسه همجوار ، يك مدرسه كه مركزيت دارد بعنوان مدرسه پايگاه سلامت دانش آموز در نظر گرفته شود. در مدرسه پايگاه سلامت ، فضايي به مساحت حداقل 30متر مربع ( شامل سه اتاق) جهت انجام معاينات تخصصي دانش آموزان با كليه لوازم و تجهيزات مورد نياز اختصاص داده شود .

تبصره : از درمانگاه هاي دانش آموزي يا فرهنگيان و مراكز بهداشتي درماني نيز مي توان به عنوان پايگاه هاي سلامت براي مدارس همجوار استفاده كرد.

ماده 30 : در هر درسه بايد به ازاء هر دانش آموز 0.5 متر مربع فضاي سبز در نظر گرفته شود .

ماده 31 : به منظور جلوگيري از ايجاد گرد وغبار در محيط مدرسه، محوطه مدرسه بايد با آسفالت يا بتون كف و نظاير آن مفروش گردد .

ماده 32 : كليه مراكز آموزشي اعم از پيش دبستان، دبستان، مدرسه راهنمايي، دبيرستان مراكز پيش دانشگاهي و مدارس فني و حرفه اي و كار و دانش مرتبط با آموزش و پرورش و امثال آن مشمول اين آيين نامه مي باشند .

ماده 33 : اخذ صلاحيت بهداشتي جهت احداث و تاسيس مدرسه طبق قانون ماده 13 مواد خوردني ، آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي از سوي مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي لازم الاجرا است

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با آیین نامه بهداشت محیط مدارس داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

بررسی شرایط ایمنی و بهداشت در مدارس

 

مدیر وبسایت تخصصی دانشجویان بهداشت حرفه ای, علاقمند به ایمنی و بهداشت و نرم افزارهای مربوطه هستم و همراه با تیم تخصصی سعی می کنم که محیطی پرباری را برای شما عزیزان فراهم کنم.
با عضویت در خبرنامه ایمیلی جدیدترین مطالب را در ایمیل تان دریافت کنید. اعضاء خبرنامه و صفحات اجتماعی ACGIH از امکانات ویژه ای برخوردار خواهند شد !!! تعداد افراد فید برنر
0 پاسخ

پاسخ دهید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
مشارکت رایگان.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله زیر را حل کنید: *