ایمنی کپسول آتش نشانی

ایمنی کپسول آتش نشانی

Fire Extinguisher

یکی از پرکاربردترین و در دسترس ترین وسایل خاموش کننده آتش کپسول آتش نشانی است. کپسول های خاموش کننده براساس استاندارد به انواع زیر تقسیم می شوند.

1. کپسولهای حاوی آب تحت فشار
2. کپسول های پودر و گاز
3. کپسول گاز CO2 (دی اکسید کربن)
4. کپسول هالوژن

کلمات کلیدی: دستورالعمل کپسول های آتش نشانی,ایمنی کپسول آتش نشانی,Fire Extinguisher,نکات ایمنی کپسول آتش نشانی,کپسول های آتشنشانی,انواع کپسول های اتش نشانی,نحوه استفاده از کپسول های اتش نشانی, خطرات کپسول های آتش نشانی

در تمام محیط کاری برحسب نوع شغل باید از کپسول های اطفاء حریق متفاوتی استفاده شود.

انواع مواد قابل اشتعال:

بطور کلی انواع مواد سوختنی و قابل اشتعال که در زندگی روزمره با آنها مواجه هستید عبارتنداز:

1- مواد سوختنی جامد ( مانند چوب، پارچه،لاستیک و … )

2- مواد سوختنی مایع ( مانند فراورده های نفتی، الکلها و …)

3- مواد سوختنی گازی ( مانند انواع گازهای قابل اشتعال مثل بوتان، متان، استلین و …)

روشهای خاموش کردن آتش

بر اساس نوع مواد قابل اشتعال و عوامل دیگر، راههای خاموش کردن آتش ها متفاوت است اما بطور کلی 3 روش زیر در خاموش کردن و مهار آتش استفاده می شود:

1- سرد کردن ( قطع ضلع حرارت ) :توسط عواملی مانند آب و گاز کربنیک ( CO2 )

2- خفه کردن ( قطع ضلع هوا ) :توسط عواملی مانند خاک ، ماسه ، پتوی نمدار، خاموش کننده های پودری

3- سد کردن :گرفتن سوخت از طریق مختلف از جمله قطع جریان گاز، قطع جریان سوخت ، دور کردن مواد قابل اشتعال

تجهیزات خاموش کننده

الف – متحرک: مثل شن ،سطل آب، پتوی خیس, خاموش کننده های دستی با حداکثر ظرفیت 14 کیلویی, خاموش کننده های چرخدار تا ظرفیت 90 کیلوگرم

ب- ثایت: جعبه اطفاء حریق (Fire Box )، اسپرینکلرها (افشانه ها)

خاموش کننده های دستی قابل حمل:

تعریف خاموش کننده:

خاموش کننده ها برای استفاده در شرایط اضطراری با این هدف که بتوانند در مراحل اولیه شروع آتش سوزی از گسترش آن جلوگیری و آتش را خاموش نماید ساخته شده اند.

1)کپسول آب و گاز (آب تحت فشار)

2) کپسول پودر و گاز

3) کپسول CO2

4) کپسولهای کف

5)کپسولهای هالوژن

کپسول آب وگاز: این نوع خاموش کننده شامل یک کپسول محتوی آب می باشد که عامل خارج کننده آن که گاز نیتروژن است با فشار به درون کپسول تزریق می شود . در آتش سوزی جامدات این خاموش کننده بهترین نوع می باشد.

کپسول پودرشیمیایی: این خاموش کننده ها به دو نوع پودر و هوا و پودر و گاز تقسیم می شوند ( پودرها شامل ترکیبی از کربنات پتاسیم یا استات پتاسیم در آب ویا مخلوطی از کلرور سدیم و پتاسیم و باریم میباشد ) که در انواع و وزنهای مختلف موجود می باشد . نوع پودر و هوای این خاموش کننده شامل یک کپسول پودر شیمیایی می شود که عامل خارج کننده آن گاز نیتروژن بوده که با فشار به درون کپسول پودر تزریق می شود . فشار سنج کوچک موجود بر روی این خاموش کننده را می توان نشانه این نوع خاموش کننده نامید .

نوع پودر و گاز این خاموش کننده نیز شامل یک کپسول حاوی پودر شیمیایی می باشد که عامل خارج کننده آن که گاز نیتروژن می باشد بر خلاف کپسول های پودر و هوا که به درون کپسول تزریق می شد درون یک ظرف کوچک به نام کارتریج به صورت فشرده موجود می باشد که با فشار دادن دستگیره آن کارتریج سوراخ شده و گاز درون آن خارج می شود .علت استفاده از گاز نیتروژن در خاموش کننده ها مایع نشدن این گاز در فشار بالا می باشد که مانع از کلوخه شدن پودر درون کپسول می شود . کاربرد این خاموش کننده در آتشهای کلاس B و C می باشد.

کپسول های پودر و هوا

کپسول های پودر و گاز

کپسول CO2: این نوع خاموش کننده محتوی گاز دی اکسید کربن بوده که به صورت مایع درون کپسول قرار دارد و در هنگام خروج از کپسول به علت افت فشار ناگهانی آن سرمای فوق العاده ای پیدا می کند که با سرد کردن جسم در حال سوختن آتش را اطفای می کند. مشخصه اصلی این نوع خاموش کننده ها نازل شیپوری آن می باشد .از این خاموش کننده در آتش سوزی ادوات برقی و همچنین مایعات قابل اشتعال استفاده می شود.

کپسول دی اکسید کربن

کپسول گاز co2 چرخدار

کپسول پودر و گاز چرخدار

کپسولهای هالوژن: مواد هالوژنه خاموش کننده هایی هستند که مکا نیسم خاموش کردن آن شبا هت زیادی به گاز CO2 دارد ( پایه آنها متان یا اتان است که به جای هیدروژن آنها یک یا چند ماده هالوژنه جایگزین میشود مانند CF3Br )، بدین معنی که بعلت سنگین تر بودن از هوا به سرعت روی حریق را پوشا نده و جا نشین هوا می شود و ماده سوزان را از اکسیژن محیط محروم می سازد . این مواد وقتی از خاموش کننده خارج و در محیط ریخته می شود به سرعت تبدیل به بخار و تبخیر می شود.

کپسول های هالوژن

خاموش کننده فوم (کف): این نوع خاموش کننده ها محتوی محلولی از آب و کف میباشد(کف ها دو نوع است: کف شیمیایی که شامل سولفات آلومینیم و بیکربنات سدیم و کف مکانیکی که شامل ترکیبات صابونی مییاشند) که در هنگام خروج از کپسول به صورت کف بر سطح ماده سوختنی ریخته می شود .کاربرد این خاموش کننده نسبت به سایر خاموش کننده ها کمتر می باشد اما بهترین خاموش کننده جهت اطفای مایعات قابل سوختن می باشد.

شناسایی نوع خاموش کننده از طرف رنگ بدنه سیلندر

1. خاموش کننده محتوی آب به رنگ قرمز می باشد
2. خاموش کننده محتوی کف به رنگ زرد یا لیموئی می باشد
3. خاموش کننده محتوی پودر به رنگ آبی می باشد
4. خاموش کننده محتوی گاز co2 به رنگ مشکی می باشد
5. خاموش کننده محتوی هالوژنه به رنگ سبز می باشد

– لازم به ذکر است در حال حاضر اکثر تولید کنندگان از رنگ قرمز برای تمامی خاموش کننده ها استفاده می کنند.

زمان تخلیه خاموش کننده‌ها

برای انتخاب یک کپسول مناسب باید به نکات متعددی توجه کرد:

1. موادی که در محیط باعث بروز آتش سوزی شده اند.
2. شدت آتش سوزی و سرعت انتشار آتش.
3. تناسب کپسول ها برای شرایط موجود.
4. کاربرد آسان.
5. در دسترس بودن افراد آشنا به کار کپسول.
6. شرایط محیطی از جمله دما،باد،جریان هوا،وجود بخارات خطرناک و…….
7. مسایل مربوط به سلامتی و ایمنی کاربر.
8. لزوم نگهداری و حفاظت از کپسول.

چگونه با یک کپسول آتش نشانی کار کنیم؟      

در ابتدا آتش سوزی را تشخیص دهید تا بتوانید با استفاده از برچسب روی کپسول ها،کپسول مناسب را برای خاموش نمودن آتش انتخاب کنید. بعد از انتقال کپسول به محل آتش سوزی، عملیات زیر را به ترتیب انجام دهید:

1. میله ضامن را بکشید.
2. سر شیلنگ کپسول را به سمت  آتش قرار دهید.
3. دستگیره را فشار دهید.
4. شیلنگ کپسول را به سمت مرکز آتش قرار دهید

ابتدا سیلندر را بصورت آماده در دست گرفته وسپس پشت به باد و رو به موضع حریق قرار       می گیریم واطفاءرا از لبه آتش شروع وبا حرکت به سمت جلو وحرکت سریع نازل به طرفین ادامه می دهیم (بصورت جاروکش) جریان تخلیه نباید در فاصله خیلی نزدیک به مواد قابل اشتعال انجام شود زیرا در اثر سرعت وفشار زیاد در هنگام خروج ماده اطفائی امکان پخش سوخت به اطراف وتوسعه حریق وجود دارد بنابر این فاصله باید به نوع حریق  ووسعت ونوع خاموش کننده آن معین گردد.

آزمایش و نظارت بر کپسول ها :

 کپسول های آتش نشانی باید در هنگام نصب و بعد از آن ، هر 30 روز یکبار مورد بازرسی قرار گیرند . جهت بازرسی باید به نکات زیر توجه نمود :

• وجود دستورات کاربردی بر روی پلاک حاوی نام کپسول به طور خوانا و به شکلی که پلاک به سمت خارج قرار گیرد.
• مهرو موم ایمنی و کلیه نشانگرهای مربوط ، سالم و دست نخورده باشد . پر بودن کپسول که با وزن نمودن کپسول مشخص می شود.
• عدم وجود صدمات فیزیکی مانند خوردگی ، نشتی و یا گرفتگی نازل درجه فشار و نشانگر آن ، باید محدوده فشار قابل کاربرد را نشان دهد .
• برچسب سامانه شناسایی مواد خطر ناک باید در محل نصب شده باشد.

نکات ایمنی کپسول های آتش نشانی:

1. ارتفاع نصب کپسول (با وزنی کمتر از 18/14 کیلوگرم) از دستگیره کپسول تا سطح زمین معمولا 150 سانتیمتر است. (طبق استاندارد NFPA 10)
2. کپسول در مناطق قابل دید نصب شده و در دسترس باشد.
3. کپسول ها (بدنه, شیلنگ, دستگیره, درجه) به طور مرتب هر ماه بازدید شوند.
4. تمام کپسول ها باید دارای کارت شارژ باشند و تاریخ شارژ مجدد آنها مخشص باشد.
5. گپسول ها ار از ضربه دیدن و نور مستقیم آفتاب حفظ کنید.
6. برای هر نوع اتش, از کپسول مناسب ان استفاده کنید.
7. نحوه استفاده از کپسول را به تمامی افراد آموزش دهید.
8. کپسول های اتش نشانی را سالیانه برای تست هیدرواستاتیک به مراکز مجاز بفرستید.
9. برای خاموش کردن آتش های ناشی از برق, از کپسول های حاوی آب استفاده نکنید.
10. در فضاهای بسته و داخل اطاق ها از کپسول هالوژنه استفاده نکنید.
11. تعداد و انواع کپسول ها بستگی به بار اشتعال, نوع مواد سوختنی و ساختمان مربوطه دارد.
12. تمام افراد باید دوره های آموزش مقدماتی با کپسول های آتش نشانی را طی کنند.
13. راهنمای استفاده از کپسول آتشنشانی را در کنار کپسول یا روی آن نصب کنید.
14. هرگز تمام کپسول ها را در یک زمان برای شارژ نفرستید شاید در همان لحظه آتشی روی دهد. کپسول ها را طبق برنامه ی زمان بندی برای شارژ بفرستید و همیشه تعدادی کپسول ذخیره ی اماده به کار داشته باشید.
15. پس از استفاده از کپسول های آتش نشانی, آن ر با علامت مشخصی جدا کنید.

حتما بخوانید: مقالات ایمنی حریق